Okklüziyanın diaqnostikası

Özünüzdə və ya uşaqda dişləm pozuntusunu müstəqil müəyyən etmək olar. Düzgün olmayan okklüziyada yuxarı və ya aşağı dişlər çox nəzərəçarpan dərəcədə əyilə və ya dönə, həmçinin sıx və ya, əksinə, böyük aralıqlarla yerləşə bilər. Dərin dişləmdə yuxarı kəsici dişlər aşağıdakıları üçdə birdən çox örtür, bəzən aşağı dişlər damağa dirənə bilər. Dişlər ümumiyyətlə qapanmırsa və bir-birindən aralı qalırsa, belə dişləm açıq adlanır. Çənələrin bir-birinə nisbətən yana sürüşdüyü və ya qeyri-simmetrik inkişaf etdiyi, üzün asimmetriyası aydın görünən anomal dişləm növləri də var.

Bütün bu okklüziya pozuntuları korreksiya tələb edir — onu daimi dişləm artıq formalaşmış 11–15 yaşda aparmaq daha yaxşıdır. Lakin daha böyük yaşda da okklüziya korreksiya oluna bilər. Bunun üçün tam okklüziya diaqnostikasından keçmək lazımdır.

İlkin müayinədə diaqnostika ağız boşluğunun və üzün müayinəsini, çeynəmə əzələlərinin və gicgah-alt çənə oynağının (GAÇO) palpasiyasını, diaqnostik modellərin hazırlanması üçün ölçülərin götürülməsini, dişlərin bütün proyeksiyalarda qapanmış vəziyyətdə, üzün isə önlə və profildən fotoşəkillərini əhatə edir. Pasiyentə həmçinin dişlərin rentgeni, KT və lazım olduqda telerentgenoqramma çəkilir.

Okklüziyanı dinamikada qiymətləndirmək üçün diaqnostik modellər dişlərin və çənələrin bir-birinə nisbətən yerdəyişməsini modelləşdirən xüsusi cihaza — artikulyatora qoyulur. Belə çənələrin düzgün qapanmasına mane olan əlavə bloklayıcı kontaktları aşkar etmək mümkündür.

Təkrar qəbulda həkim ilkin məlumatları təhlil edir, fotoşəkilləri diaqnostik modellərlə tutuşdurur, okklüziya ilə nə baş verdiyini izah edir, artikulyatorda çənələrin hərəkətini göstərir, patologiyanı və onun müalicə imkanlarını pasiyentlə müzakirə edir və ilkin müalicə planı tərtib edir. Bu mərhələdə əlavə müayinələr təyin oluna bilər: alt çənənin hərəkətinin qeydiyyatı, GAÇO-nun MRT-si, çeynəmə əzələlərinin işinin qeydiyyatı (miyoqrafiya).

Bəzən gələcək müalicəni planlaşdırmaq üçün əzələləri boşaldan və ya alt çənəni protezləmə üçün lazımi vəziyyətə gətirən diaqnostik şinlərin taxılması nəzərdə tutulur. Pasiyent şinləri 2–3 həftə taxır, sonra şikayətlər təhlil edilir və lazım olduqda dişlərin sonrakı müalicə üçün mövqeyini dəqiq müəyyən etmək məqsədilə əlavə müayinələr aparılır.