Sidik daşı xəstəliyinin müalicəsi

Daş sidik axarında ilişdikdə tipik şikayətlər aşağıdakılardır:

• belin yan hissəsində qəfil, dalğavari güclü ağrı, çox vaxt qasığa və ya xayalığa yayılır;
• ürəkbulanma və qusma;
• sidikdə qan (gözlə görünən və ya yalnız analizdə);
• tez-tez sidiyə getmə istəyi və göynəmə;
• narahat vəziyyət: pasiyent yerini tapa bilmir.

Bəzi daşlar heç bir şikayət vermir və başqa səbəblə aparılan USM-də təsadüfən aşkar olunur. Yüngül əlamətlər olsa belə, həkimə müraciət etmək daha doğrudur, çünki daş sidik axınını bağlayarsa, böyrək zədələnə və infeksiya yarana bilər.

Təcili hal: kolik yüksək hərarət, titrəmə ilə müşayiət olunursa, ya da sidik ifrazı demək olar ki, dayanıbsa, dərhal 103 çağırın.

Daş yaranmasına susuzluq, qidalanma xüsusiyyətləri, irsiyyət, bəzi xəstəliklər və sidik yollarının quruluşu təsir edə bilər. Səbəbin aydınlaşdırılması növbəti müalicəni də dəqiqləşdirir.

Həkim şikayətləri, əvvəlki daş tarixçəsini, qida və maye rejimini soruşur, ümumi müayinə aparır. Sonra aşağıdakı üsullardan istifadə olunur.

• USM: böyrəkdə daşı, sidik yollarının genişlənməsini göstərir; şüalanmasızdır;
• KT (kompüter tomoqrafiya): daşın ölçüsünü, yerini və sıxlığını dəqiq müəyyən edir, çox vaxt şüalanması az olan rejimdə aparılır;
• Sidik analizi və əkmə: qan və infeksiya əlamətləri üçün;
• Qan analizləri: böyrək funksiyası və iltihab göstəriciləri.

Bu nəticələr müalicənin seçiminə birbaşa təsir edir: kiçik daşlar izlənə bilər, böyük və ya maneə törədən daşlar isə çıxarılmalıdır. Hamiləlik və ya digər xüsusi hallar həkimə əvvəlcədən deyilməlidir.

Müayinədən əvvəl ağrı keçirdiyiniz vaxtı, sidikdə qan olub-olmadığını və əvvəlki USM nəticələrini həkimə göstərin. Bu, lazımsız təkrar müayinələrdən qaçmağa kömək edir.

Müayinə nəticələri həkimə daşın böyrəyə təsirini də qiymətləndirməyə imkan verir.

Müalicə daşın ölçüsündən, yerindən, ağrının şiddətindən və infeksiyanın olub-olmamasından asılıdır.

• Kiçik daşlar: bir çoxu özü çıxa bilər. Həkim izləməni, kifayət qədər maye qəbulunu, ağrıkəsici və daşın çıxmasını yüngülləşdirən dərman qruplarını (konservativ və ya dərmanla köməkli çıxarma) təyin edə bilər; təkrar USM ilə vəziyyət izlənir.
• Daşın çıxarılması lazımdır: sürətlə böyüyən, ağrısı keçməyən, böyrək funksiyasını təhdid edən, infeksiya ilə müşayiət olunan və ya özbaşına çıxmayan daşlar.

Çıxarma üsulları daşın yerinə və ölçüsünə görə seçilir: kənardan ultrasəs dalğaları ilə parçalama, uretroskopik üsullar, bəzi hallarda perkutan və ya digər müdaxilələr. Hər birinin üstünlükləri və risklərini həkim əvvəlcədən izah edir.

İzləmə zamanı həkim sidiyi süzgəcdən keçirib daşı tutmağı məsləhət görə bilər. Tutulmuş daş laboratoriyada analiz edilir və sonrakı profilaktikanı planlamağa imkan verir.

Daş bir dəfə yaranmış kişilərin xeyli hissəsində gələcəkdə də təkrarlana bilər. Buna görə müalicədən sonra səbəbin axtarışı və profilaktika vacibdir.

• Daşın analizi: çıxarılan və ya düşən daşın tərkibi təyin edilir;
• Metabolik qiymətləndirmə: qanda və sutkalıq sidikdə kalsium, ürik turşusu, sitrat və digər göstəricilər yoxlanılır;
• İçmə rejimi: gün ərzində sidik miqdarı kifayət qədər olacaq şəkildə maye içmək, həkimin təyin etdiyi miqdarda;
• Qida: duzun, heyvan zülalının həddindən artıq qəbulunu azaltmaq, daşın növünə görə fərdi tövsiyələr;
• Çəki və xəstəliklər: artıq çəki, diabet və podaqra nəzarətdə saxlanılır.

Həkim lazım bildikdə dərman qrupları təklif edə bilər. Təkrar USM ilə mütəmadi izləmə ilkin mərhələdə yeni daşı aşkar etməyə kömək edir.

Müdaxilədən sonra bir müddət qanlı sidik, yüngül ağrı və ya narahatlıq ola bilər. Hərarət və ya güclü ağrı olarsa, həkimə dərhal xəbər verin.

Xərc daşın xüsusiyyətlərindən və seçilmiş müalicədən asılıdır. Müayinədən sonra plan aydınlaşır və dəqiq məbləğ həkim tərəfindən bildirilir.

• uroloqun qəbulu: ilkin və təkrar;
• USM, KT və digər müayinələrin həcmi;
• laborator analizlər və metabolik qiymətləndirmə;
• müalicə yanaşması: izləmə və dərman, yoxsa daşın çıxarılması;
• müdaxilənin növü, anesteziya və xəstəxanada qalma müddəti;
• daşın analizi və profilaktik plan üzrə nəzarət görüşləri.

Qiymətlər bu səhifənin aşağısında göstərilib. Həkim yalnız tibbi göstərişə əsaslanan müayinə və müalicə təklif edir.

Müalicə uzun müddət izləmə tələb edərsə, ümumi xərc də buna uyğun dəyişir. Siz plan və hesabı hər mərhələdə həkimlə aydınlaşdıra bilərsiniz.

Təcili yardım hallarında isə qiymət məsələsi ikinci plandadır: ilk növbədə vəziyyət sabitləşdirilir, sonra plan müzakirə olunur. Qiymətin dəqiq tərkibi qəbulda sizə izah olunur.

Kolik keçəndə çoxları problemin həll olduğunu düşünür, halbuki daş hələ də sidik yollarında ola bilər. Ağrı azalsa belə, USM və ya KT ilə vəziyyəti yoxlatmaq vacibdir. Düşən daşı atmayın, laboratoriyaya təhvil verin, onun tərkibi profilaktika üçün çox qiymətlidir.

Ağrıkəsici ilə evdə gözləməyin, əgər hərarət, titrəmə və ya sidik ifrazının kəskin azalması varsa. Bu hallarda dərhal 103 çağırın. Planlı müayinə üçün isə qəbula yazılmaq kifayətdir.