Yüksək həssas C-reaktiv zülal

C-reaktiv zülal iltihaba cavab olaraq qaraciyərdə hasil olur. Adi C-reaktiv zülal testi zülalın səviyyəsi onlarla və yüzlərlə dəfə artdıqda kəskin infeksiya və ya iltihabı aşkar etmək üçün lazımdır. Yüksək həssas üsul eyni zülalı ölçür, lakin ən aşağı göstəriciləri — litrdə milliqramın hissələri diapazonunda — dəqiq təyin edir. Belə olduqda damar divarında aterosklerozu müşayiət edən və miokard infarktı ilə insult riskinin artması ilə əlaqəli ləng gedən iltihabı tutmaq mümkündür.

Nə üçün təyin edilir

• profilaktikanın intensivliyi, məsələn statinlərin təyini məsələsi həll edilərkən orta riskli insanlarda ürək-damar riskinin əlavə qiymətləndirilməsi;
• ailədə erkən ürək-damar hadisələri olduqda müayinə;
• bəzən müalicə fonunda iltihabi aktivliyə nəzarət.

Analiz klassik risk amillərinin — təzyiq, lipidoqramma, aşağı sıxlıqlı lipoproteinlər, siqaret çəkmə, diabet — qiymətləndirilməsini əvəz etmir, onu tamamlayır.

Hazırlıq

Qan səhər acqarına verilir. Analiz soyuqdəymə, xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsi zamanı, travma, əməliyyat və peyvəndlərdən sonra aparılmır — bu dövrlərdə nəticə damar riskini deyil, kəskin iltihabı əks etdirir. Bir sutka əvvəl intensiv fiziki yük və alkoqol istisna edilir. Etibarlılıq üçün analizi təxminən iki həftə fasilə ilə iki dəfə verib ortalamanı nəzərə almaq tez-tez tövsiyə olunur.

Normalar

Ürək-damar riskinin qiymətləndirilməsi üçün təxmini şərh (AHA):

• 1 mq/l-dən az — aşağı risk;
• 1–3 mq/l — orta risk;
• 3 mq/l-dən çox — yüksək risk.

10 mq/l-dən yuxarı göstərici adətən kəskin iltihab və ya infeksiyadan xəbər verir: belə nəticə riskin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilmir, səbəb axtarılır və sağaldıqdan sonra analiz təkrarlanır. Hədlər laboratoriyadan, yaşdan və cinsdən asılı olaraq fərqlənə bilər.

Kənarlaşmaların səbəbləri

hsCRP-nin orta dərəcədə artması ateroskleroz, piylənmə, metabolik sindrom, 2-ci tip şəkərli diabet, siqaret çəkmə, az hərəkətlilik, xroniki iltihabi xəstəliklərlə (revmatoid artrit, parodontit) bağlıdır. Hormonal kontraseptivlərin qəbulu və hamiləlik də göstəricini artırır. Siqareti tərgitmək, arıqlamaq, müntəzəm fiziki fəallıq azalmasına kömək edir; statinlər də C-reaktiv zülalın səviyyəsini aşağı salır. Nəticə ilə nə etmək lazım olduğuna həkim ümumi risk kontekstində qərar verir.