Yoğun bağırsaq divertikulları ilə bağlı vəziyyətlərin ümumi adı: simptomlu divertikulyozdan divertikulit və onun ağırlaşmalarına qədər.
Divertikulyar xəstəlik yoğun bağırsaq divertikullarının klinik əhəmiyyətli təzahürləri üçün ümumi termindir. Divertikulların özləri (divertikulyoz) bir çox yaşlı insanda olur və tez-tez narahatlıq yaratmır. Onlar şikayət və ya ağırlaşma törətdikdə xəstəlikdən danışılır. Bir neçə forma ayırd edilir: simptomlu ağırlaşmamış divertikulyar xəstəlik (aşkar iltihab olmadan xroniki ağrı və nəcis pozuntuları), kəskin divertikulit (ağırlaşmamış və ağırlaşmış), xroniki residivləşən divertikulit, divertikullarla əlaqəli seqmentar kolit və divertikulyar qanaxma.
Səbəblər və risk amilləri
Divertikulların və onların ağırlaşmalarının yaranmasına yaş, qida liflərinin çatışmazlığı, piylənmə, aşağı fiziki fəallıq, siqaret, QSİƏP, aspirin, opioid və qlükokortikoid qəbulu, həmçinin birləşdirici toxumanın irsi xüsusiyyətləri zəmin yaradır. Bağırsaq mikrobiotasının dəyişməsi və bağırsağın həssaslığının artmasının rolu da ehtimal olunur.
Simptomlar
- qarnın sol aşağı hissəsində təkrarlanan ağrı və ya narahatlıq, köpmə, qəbizlik və ishalın növbələşməsi;
- divertikulitdə — daimi ağrı, qızdırma, ürəkbulanma;
- qanaxmada — düz bağırsaqdan qəfil ağrısız qan gəlməsi;
- fistulalarda — sidiklə qaz və ya nəcis çıxması, tez-tez sidik yolu infeksiyaları.
Diaqnostika
Kəskin epizodun qiymətləndirilməsi üçün qarın boşluğunun KT-si və qan analizlərindən istifadə olunur. Kolonoskopiya kəskinləşmədən kənar divertikulları təsdiqləmək və kolorektal xərçəngi istisna etmək üçün lazımdır, xüsusən nəcisin xarakteri dəyişdikdə, anemiya və ya arıqlamada. Qanaxmada kolonoskopiya mənbəni tapmağa və onu endoskopik yolla dayandırmağa imkan verir.
Müalicə
Əsas tədbirlər: liflə zəngin qidalanma, kifayət qədər maye, çəkinin normallaşdırılması, müntəzəm fəallıq və siqaretin tərki. Simptomlu ağırlaşmamış formada həkim qida lifi preparatları və spazmolitiklər tövsiyə edə bilər. Divertikulitin müalicəsi ağırlığından asılıdır: ambulator müşahidədən antibiotiklərə, abses drenajına və əməliyyata qədər. Bağırsağın planlı rezeksiyası fərdi qaydada müzakirə olunur — təkrarlanan ağırlaşmış epizodlar, fistula, striktura və ya həyat keyfiyyətinin davamlı azalmasında.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qızdırma və qarın divarının gərginliyi ilə güclü qarın ağrısı, bol rektal qanaxma, zəiflik, başgicəllənmə və ya huşunu itirmə zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın. Nəcisdə sizin üçün yeni olan dəyişikliklər, nəcisdə qan, izah olunmayan arıqlama planlı həkim müayinəsi tələb edir.
Əlaqəli terminlər
- Divertikulyoz
- Divertikulit
- Kolonoskopiya
- Kompüter tomoqrafiya
- Peritonit
- Mədə-bağırsaq qanaxması
- Kolorektal xərçəng
- Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
