Qırtlağın selikli qişasının, adətən virus mənşəli iltihabı; səsin batması və ya itməsi, boğazda qıcıqlanma və quru öskürəklə özünü göstərir.
Larinqit qırtlağın, o cümlədən səs qatlarının selikli qişasının iltihabıdır. Kəskin larinqit çox vaxt soyuqdəymə fonunda başlayır və 1–2 həftəyə keçir. Səsin xırıltısı üç həftədən artıq davam edərsə, proses uzanmış və ya xroniki sayılır və mütləq LOR həkimi tərəfindən müayinə tələb olunur.
Səbəblər və risk amilləri
- Kəskin respirator virus infeksiyaları — ən geniş yayılmış səbəb.
- Səsin həddindən artıq gərginləşdirilməsi: qışqırıq, oxuma, uzun çıxışlar.
- Siqaret çəkmə (passiv də daxil olmaqla), toz və kimyəvi buxarların inhalyasiyası.
- Mədə möhtəviyyatının udlağa atılması (larinqofaringeal reflüks).
- Daimi ağızla nəfəs alma, quru hava, inhalyasion hormonlardan sonra ağzı yaxalamamaq.
Simptomlar
Səsin batması, kobudlaşması və ya tam itməsi, boğazda qıcıqlanma və quruluq hissi, quru «hürən» öskürək, udqunma zamanı narahatlıq tipikdir. Hərarət adətən normal olur və ya bir qədər yüksəlir. Kiçik yaşlı uşaqlarda iltihab traxeyaya keçib qırtlağın mənfəzini daralda bilər — bu, yalançı krupdur.
Diaqnostika
Həkim şikayətləri dəyərləndirir və qırtlağa güzgü və ya endoskopla baxır (larinqoskopiya). Xroniki gedişdə, siqaret çəkənlərdə və törəmə şübhəsi olduqda videolarinqoskopiya vacibdir, göstəriş olduqda biopsiya götürülür.
Müalicə
Kəskin larinqitin əsas müalicəsi səs rejimidir: az və sakit danışmaq, lakin pıçıltı ilə yox, çünki pıçıltı səs qatlarını daha çox gərginləşdirir. İsti içkilər, havanın nəmləndirilməsi, siqaretdən imtina tövsiyə olunur. Virus mənşəli larinqitdə antibiotik lazım deyil. Reflüks zamanı əsas xəstəlik müalicə edilir, xroniki larinqitdə qıcıqlandırıcı amillər aradan qaldırılır, bəzən fonopedik məşğələlər aparılır. Dərmanları həkim seçir.
Profilaktika
Siqaretdən imtina, müəllim və müğənnilərdə düzgün səs gigiyenası, otaqda havanın nəmləndirilməsi, burun və mədə xəstəliklərinin vaxtında müalicəsi.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Səs-küylü fitverən nəfəs (stridor), nəfəs almağın çətinləşməsi, qabırğaarası sahələrin içəri çəkilməsi, xüsusən uşaqda — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
- Tüpürcəyi udmağın mümkünsüzlüyü, ağızdan selik axması, yüksək hərarət.
- Bəlğəmdə qan.
- Üç həftədən çox keçməyən səs batması, xüsusən siqaret çəkən insanda.
Əlaqəli terminlər
- Larinqotraxeit
- Səsin batması
- Larinqospazm
- Yalançı krup
- Larinqofaringeal reflüks
- Kəskin respirator virus infeksiyası
- Larinqoskopiya
- Qırtlaq xərçəngi
