Lifli birləşdirici toxumadan yaranan xoşxassəli şiş; dəridə, yumşaq toxumalarda, uşaqlıqda, yumurtalıqda və digər orqanlarda yerləşə bilər.
Fibroma əsasən fibroblastlardan və kollagen liflərindən ibarət yavaş böyüyən xoşxassəli törəmədir. O, qonşu toxumalara daxil olmur və metastaz vermir. Termin ümumiləşdiricidir: gündəlik həyatda və rəylərdə təbiəti fərqli olan törəmələri belə adlandırırlar, buna görə yerləşməni və histoloji tipi dəqiqləşdirmək vacibdir. Məsələn, «uşaqlıq fibroması» miomanın məişət adıdır, dərinin dermatofibroması və yumurtalıq fibroması isə müstəqil diaqnozlardır.
Növləri və səbəbləri
- Dəri fibromaları: boyunda, qoltuqaltında, qasıqda yumşaq fibroma (akroxordon, «asılı ziyil») — çox vaxt artıq çəki və ahıl yaşda; dermatofibroma — ayaqlarda bərk düyüncük, bəzən həşərat sancmasından və ya kiçik travmadan sonra.
- Ağız boşluğunun fibromaları — selikli qişanın xroniki qıcıqlanmasına (dişləmə, protez) reaksiya.
- Yumurtalıq fibroması — stroma şişi, bəzən assit və plevral effuziya ilə müşayiət olunur (Meyqs sindromu).
- Süd vəzisinin (fibroadenoma) və yumşaq toxumaların fibroz şişləri.
Dəqiq səbəblər məlum deyil; genetika, hormonlar və xroniki travma rol oynayır.
Simptomlar
Ən çox dəridə ağrısız düyüncük və ya «ayaqcıq», dərialtı bərk düyün və ya USM zamanı tapıntı olur. Dəri fibromaları paltarla sürtülə, iltihablaşa və qanaya bilər. Daxili orqanların fibromaları çox vaxt əlamətsizdir, iriləri isə qonşu orqanlara təzyiq və ağrı yaradır.
Diaqnostika
Dəri törəmələri üçün baxış və dermatoskopiya, dərin törəmələr üçün USM və MRT. Törəmə sürətlə böyüyürsə, rəngini dəyişirsə, xoralaşırsa və ya qeyri-tipik görünürsə, sarkoma, melanoma və digər bədxassəli şişləri istisna etmək üçün biopsiya və ya histoloji müayinə ilə çıxarılma aparılır.
Müalicə
Əlamətsiz fibromaları müşahidə etmək olar. Çıxarılma kosmetik defekt, travmalaşma, böyümə və ya diaqnozda şübhə olduqda göstərişdir. Dəri fibromaları cərrahi yolla, lazerlə, radiodalğa üsulu ilə və ya kriodestruksiya ilə çıxarılır; çıxarılmış toxumanı histologiyaya göndərmək məsləhətdir. Daxili orqanların fibromaları göstərişə görə cərrahi yolla çıxarılır. Törəmələri özbaşına bağlamaq və ya kəsmək qanaxma və infeksiya ilə təhlükəlidir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Törəmənin sürətlə böyüməsi, rənginin dəyişməsi, qanaması və ya xoralaşması.
- Yumşaq toxumalarda 5 sm-dən böyük və ya dərin yerləşən yeni bərk törəmə.
- Məlum yumurtalıq şişi olduqda qarnın aşağı hissəsində qəfil güclü ağrı — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
