Uşaqda allergik xəstəliklərin tipik ardıcıllıqla inkişafı: atopik dermatit və qida allergiyasından allergik rinit və astmaya doğru.
Atopik marş bir çox uşaqda atopiyanın təbii gedişini təsvir edən anlayışdır. Əvvəlcə, adətən həyatın ilk aylarında atopik dermatit yaranır, sonra qida allergiyası qoşula bilər, məktəbəqədər və məktəb yaşında isə allergik rinit və bronxial astma inkişaf edir. Bu məcburi ssenari deyil: bir çox uşaqda marş bir mərhələdə «dayanır», xəstəliklərin ardıcıllığı isə fərqli ola bilər. Lakin bu qanunauyğunluq həkimlərə riskləri vaxtında görməyə və qabaqlayıcı tədbirlər görməyə kömək edir.
Hadisənin mahiyyəti
Əsasda IgE-anticisimlərin hasilinə və Th2-limfositlər, eozinofillər və tosqun hüceyrələrin iştirak etdiyi ikinci tip iltihaba irsi meyillilik durur. Dəri baryerinin pozulması mühüm rol oynayır: dermatit zamanı zədələnmiş dəridən allergenlər (məsələn, ev tozundakı qida zülalları) asanlıqla keçir və orqanizm onlara qarşı sensibilizasiya olunur. Formalaşmış sistem allergik iltihab meyilliliyi sonra burunda və bronxlarda özünü göstərir.
Klinik əhəmiyyəti
- Erkən, ağır atopik dermatiti olan uşaq, xüsusən valideynlərdə allergiya olduqda, astma və rinit üzrə yüksək risk qrupuna aiddir.
- Dəriyə vaxtında və müntəzəm qulluq (emolentlər) və dermatitin kəskinləşmələrinin adekvat müalicəsi iltihabı azaldır; onların sonrakı marşa təsiri fəal şəkildə öyrənilir.
- Müasir tövsiyələr allergen qidaların əlavə qidaya daxil edilməsini lüzumsuz yerə təxirə salmağı məsləhət görmür — risk qrupundakı uşaqlarda, məsələn, yer fındığının həkim nəzarəti altında erkən daxil edilməsi qida allergiyası ehtimalını azalda bilər.
- Allergik riniti olan uşaqlarda allergen-spesifik immunoterapiya astmanın inkişaf riskini azalda bilər.
Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir
Atopik dermatit, qida allergiyası və qida sensibilizasiyası, allergik rinit və rinokonyunktivit, bronxial astma, həmçinin bəzən marşın daha bir halqası sayılan eozinofil ezofagit.
Uşaqda gecə öskürəyi, fitverən tənəffüs və ya fiziki yük zamanı təngnəfəslik yaranarsa, onu pediatra və ya allerqoloqa göstərmək lazımdır — bu, astmanın başlanğıcı ola bilər. Yeməkdən sonra qəfil nəfəs çətinliyi, üzün və ya dodaqların şişməsi olduqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Atopik dermatit
- Qida allergiyası
- Allergik rinit
- Bronxial astma
- Allergiya
- Sensibilizasiya
- Eozinofil ezofagit
