Eventrasiya

Eventrasiya ön qarın divarında əməliyyatdan sonrakı yaranın bütün qatlarının aralanaraq qarın boşluğu orqanlarının onun hüdudlarından kənara çıxmasıdır. Adətən laparotomiyadan sonrakı ilk 1–2 həftədə, daha çox 5–10-cu günlərdə inkişaf edir. Vəziyyət təcili əməliyyat tələb edir. «Eventrasiya» termini başqa mənalarda da (məsələn, diafraqmanın relaksasiyası) işlədilir, lakin qarın cərrahiyyəsində daha çox məhz yaranın aralanması nəzərdə tutulur.

Səbəblər və risk amilləri

• yara infeksiyası və tikişin irinləməsi, peritonit;
• qarındaxili təzyiqin artması: öskürək, qusma, köp, bağırsaq parezi, gərginləşmə;
• piylənmə, ahıl yaş, arıqlama və qanda zülalın aşağı olması, anemiya;
• şəkərli diabet, qlükokortikosteroidlərin qəbulu, onkoloji xəstəliklər, sarılıq;
• təcili əməliyyatlar, orta xətt girişi, yaranın tikilməsinin texniki xüsusiyyətləri.

Simptomlar

Çox vaxt ilk əlamət yaradan bol çəhrayı (seroz-hemorragik) ifrazatdır. Xəstə öskürəkdə «çatırtı» və ya «nəyinsə boşaldığını» hiss edə bilər. Dərəcələr ayırd edilir: dəri hələ bütöv olub altında bağırsaq qabarıqlığı müəyyən edilən dərialtı eventrasiyadan bağırsaq ilgəklərinin yarada göründüyü tam eventrasiyaya qədər.

Diaqnostika

Diaqnozu cərrah yaranı müayinə edərkən qoyur; dərialtı formada ultrasəs müayinəsi və ya KT kömək edir. Eyni zamanda səbəb — infeksiya, peritonit, anastomoz çatışmazlığı axtarılır.

Müalicə

Çıxmış orqanlar steril nəm salfetlərlə örtülür və əməliyyat otağından kənarda yerinə salınmağa çalışılmır. Təcili əməliyyat aparılır: qarın boşluğunun reviziyası, sanasiyası, yaranın təkrar tikilməsi, bəzən möhkəmləndirici tikişlər və ya torla. Ağır infeksiyada və ya yüksək qarındaxili təzyiqdə yara müvəqqəti olaraq vakuum sarğı ilə açıq saxlanıla bilər. Paralel olaraq infeksiya müalicə edilir, qidalanma düzəldilir.

Profilaktika

Tikişin diqqətli texnikası, yara infeksiyasının profilaktikası, öskürəyə və qəbizliyə nəzarət, cərrahın tövsiyəsi ilə bandaj taxmaq, yüklərin məhdudlaşdırılması, planlı əməliyyatdan əvvəl qidalanmanın korreksiyası. Eventrasiya keçirənlərdə uzaq dövrdə əməliyyatdan sonrakı yırtıq riski yüksəkdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qarın əməliyyatından sonra yaradan qəfildən bol çəhrayı ifrazat gəlibsə, yaranın kənarları aralanıbsa və ya orada daxili orqanlar görünürsə, uzanın, yaranı təmiz nəm parça ilə örtün və təcili tibbi yardım (103) çağırın.