Vestibulyar sinirin iltihabıdır; eşitmə itkisi olmadan qəfil güclü başgicəllənmə, ürəkbulanma və tarazlıq pozğunluğu ilə özünü göstərir.
Sinonimlər: Vestibulyar nevrit
Vestibulyar neyronit — başın vəziyyəti və hərəkəti haqqında beyinə siqnal ötürən dəhliz-ilbiz sinirinin vestibulyar hissəsinin zədələnməsidir. Bir tərəfdə sinir işləməyi dayandırdıqda beyin ziddiyyətli məlumat alır və kəskin fırlanma tipli başgicəllənmə yaranır. Eşitmə adətən pozulmur — bu, neyroniti labirintitdən fərqləndirir.
Səbəblər və risk amilləri
Dəqiq səbəb çox vaxt müəyyən edilmir. Ən ehtimal olunan mexanizm sinir düyünündə gizli qalan herpes qrupu viruslarının yenidən aktivləşməsidir. Xəstəlikdən əvvəl tez-tez kəskin respirator virus infeksiyası keçirilir. Daha çox orta yaşlı böyüklərdə rast gəlinir.
Simptomlar
- bir gündən bir neçə günə qədər davam edən qəfil, güclü fırlanma hissi;
- ürəkbulanma, qusma, başı tərpətdikdə simptomların güclənməsi;
- yeriyərkən zədələnmiş tərəfə meylli qeyri-sabitlik;
- nistaqm — gözlərin qeyri-iradi ritmik hərəkətləri.
Kəskin mərhələ tədricən keçir, lakin başı sürətlə çevirdikdə yüngül qeyri-sabitlik həftələrlə qala bilər.
Diaqnostika
Diaqnozu nevroloq və ya otonevroloq müayinə əsasında qoyur: nistaqmın xarakteri qiymətləndirilir, başın impuls fırlanma testi və tarazlıq sınaqları aparılır. Audiometriya eşitmənin zədələnməsini istisna etməyə kömək edir. Neyronit üçün tipik olmayan əlamətlər olduqda baş beynin maqnit-rezonans tomoqrafiyası edilir — beyin kötüyündə və ya beyincikdə oxşar başlayan insultu buraxmamaq vacibdir.
Müalicə
İlk günlərdə qısa müddətə qusmaəleyhinə və vestibulyar supressant dərmanlar tətbiq edilir — onların uzun müddət qəbulu bərpanı ləngidir. Bəzi hallarda həkim qısa kurs qlükokortikosteroidlər təyin edir. Əsas üsul erkən vestibulyar reabilitasiyadır: gözlər, baş və tarazlıq üçün xüsusi hərəkətlər beyinə itirilmiş funksiyanı kompensasiya etməyə kömək edir. Xəstələrin əksəriyyəti bir neçə həftəyə sağalır. Müalicəni həkim təyin edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Başgicəllənmə ilə yanaşı üz asimmetriyası, qolda və ya ayaqda zəiflik, keyimə, nitq pozğunluğu, gözlərdə ikiləşmə, dayaqsız dura və ya otura bilməmək, qəfil güclü baş ağrısı varsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Bunlar insult əlamətləridir, gözləmək olmaz. Qəfil eşitmə itkisi də təcili müayinə tələb edir.
Əlaqəli terminlər
- Başgicəllənmə
- Nistaqm
- Tarazlıq pozğunluğu
- Xoşxassəli paroksizmal mövqe başgicəllənməsi
- Menyer xəstəliyi
- Labirintit
- İşemik insult
- Maqnit-rezonans tomoqrafiya
