Ağıl dişinin sedasiya altında çıxarılması

Çoxlarına üçüncü azı dişlərinin — «səkkizliklərin» böyüməsinin yaratdığı narahatlıq tanışdır. Bu dişləri təmizləmək çətindir, çünki çox vaxt diş əti altında yerləşir və yalnız qismən çıxır; bəzən meyilli böyüyür və bütün diş sırasını yerindən oynadır. Köklərin mürəkkəb anatomiyası və ya kanalların pis keçiriciliyi səbəbindən onların müalicəsi çox vaxt mümkün olmur — belə hallarda həkimlər çıxarmağı tövsiyə edə bilər.

Lakin insanların əksəriyyəti çətin ola biləcək əməliyyat fikrindən həyəcan və hətta qorxu keçirir. Belə hallarda sakit və inamlı hiss etmək xüsusilə vacibdir — burada müalicəni rahat keçirməyə kömək edən sedasiya köməyə gəlir.

Sedasiya sedativ preparatlarla pasiyentin rahatlıq və sakitlik vəziyyətinə salınmasıdır. İnsanın dərin yuxuda olduğu ümumi narkozdan fərqli olaraq sedasiya yalnız həyəcan və stress səviyyəsini azaldır: pasiyent şüurlu qalır, lakin narahatlıq və qorxu hiss etmir — hətta mürəkkəb və uzun prosedurlar sakit keçir.

• pasiyent müstəqil nəfəs alır;
• həkimlə qarşılıqlı əlaqəni saxlayır;
• preparatlar orqanizmə tez təsir etməyə başlayır və eyni sürətlə çıxır;
• metodikanın az əks-göstərişi və aşağı risk səviyyəsi var.

Manipulyasiyalar təzyiqə, ürəyin işinə və qanda oksigen səviyyəsinə nəzarət edən anestezioloqun ciddi nəzarəti altında aparılır. Əsasən propofol və ya analoji təhlükəsiz maddələr əsaslı müasir preparatlar venadaxili və ya inhalyasion maska ilə yeridilir, dərhal təsir edir və eyni sürətlə xaric olur.

• Dişin mürəkkəb vəziyyəti — retensiya, distopiya, qonşu dişlərə təzyiq göstərən səhv bucaq altında böyümə.
• Geniş iltihabi proseslər — uzun və travmatik müdaxilə tələb edən baxımsız karies, pulpit, periodontit və ya periostit (flüs).
• Kapüşonun iltihabı (perikoronarit) — xüsusilə tez-tez residivlərdə və toxumaların kəsilməsi zərurətində.
• Ortodontik müalicə zərurəti — breket-sistemlər və ya digər korreksiya metodlarından əvvəl yer açmaq üçün.
• Artmış qusma refleksi və ya güclü qorxu — yerli anesteziya altında əməliyyata mane ola bilər.

İlk qəbulda cərrah çıxarılma zərurəti barədə qərarı rentgen diaqnostikası və ya kompüter tomoqrafiyasının nəticələrinə əsasən verir. Prosedur sadədən (tam çıxmış dişlər adi üsulla çıxarılır) diş ətinin kəsilməsi və sümük fraqmentlərinin götürülməsini əhatə edən mürəkkəb cərrahi əməliyyata qədər ola bilər. Qərar nə qədər tez verilsə, əməliyyat və bərpa bir o qədər asan keçir.

• ağır xroniki sistem xəstəlikləri;
• kəskin infeksiyalar;
• hamiləlik (birinci və üçüncü trimestr);
• istifadə olunan preparatlara allergiya.

Məhdudiyyətləri anestezioloq ilkin konsultasiyada müəyyən edir.

1. Qorxusuz və stressiz — pasiyent rahat vəziyyətdədir və narahatlıq hiss etmir.
2. Ağrısız — sedasiya preparatları yerli anesteziya ilə birlikdə xoşagəlməz hissləri tam bloklayır.
3. Sürətli bərpa — sedativ maddələr bir neçə saata orqanizmdən tam çıxır.
4. Mürəkkəb hallar üçün ideal — retensiyalı və ya qismən çıxmış dişə çıxışı asanlaşdırır, pasiyentin narahatlığı səbəbindən təsadüfi travma ehtimalını azaldır.

Əməliyyatdan əvvəl anestezioloq və cərrah konsultasiyası lazımdır; pasiyent xroniki xəstəliklər, allergik reaksiyalar, dərman qəbulu barədə məlumat verməlidir. Həmçinin:

• əməliyyatdan 6–8 saat əvvəl yeməmək və içməmək;
• prosedurdan bir sutka əvvəl alkoqolu istisna etmək;
• həkimin tövsiyəsi ilə müayinədən keçmək (ümumi qan analizi, EKQ, koaquloqramma);
• əməliyyat günü hansı dərmanları qəbul etmək olduğunu dəqiqləşdirmək.

1. Konsultasiya və diaqnostika — ilkin müayinə, rentgenoqrafiya və ya KT, sedasiya üsulunun seçilməsi ilə müalicə planı.
2. Əməliyyata hazırlıq — sistemin və ya inhalyasion maskanın qoyulması, sedativ preparatın yeridilməsi, yuxuya dalma.
3. Dişin çıxarılması — cərrah «səkkizliyi» ehtiyatla çıxarır; lazım olduqda əvvəlcə dişə çıxış açır, çıxarır, sonra tikir.
4. Oyanma və klinikada müşahidə — pasiyent 10–15 dəqiqəyə sedasiyadan çıxır, daha 30–60 dəqiqə müşahidə altında dincəlir; vəziyyət normaldırsa, evə getmək olar.

• 2–3 saat yeməmək və içməmək — yuvada yaranı infeksiyadan qoruyan və sağalmaya kömək edən qan laxtasının formalaşması üçün.
• Çıxarılma günü sükan arxasına keçməmək — sedativ maddələr yuxululuq yarada və reaksiyanı ləngidə bilər.
• Bir neçə gün isti və bərk qidadan çəkinmək — isti qanaxmaya, bərk qida isə laxtanın zədələnməsinə səbəb ola bilər.
• Dişləri çıxarılma sahəsindən yan keçərək ehtiyatla fırçalamaq.
• Təyin olunmuş medikamentoz terapiyaya əməl etmək.
• 1–2 gün siqaret çəkməmək və ağzı yaxalamamaq.

Adətən ödem və narahatlıq 3–4 günə keçir.

«Ağıl dişlərinin çıxarılması indi getdikcə daha çox sedasiya, başqa sözlə medikamentoz yuxu vəziyyətində aparılır. Bu yanaşma mürəkkəb vəziyyətlərdə əvəzolunmazdır: məsələn, diş çənədə dərində «gizlənib» və ya kökləri sinirə çox yaxın yerləşir. Sedasiya zamanı pasiyent idarə olunan səthi yuxuda olur — cərrah maksimum dəqiq və atravmatik işləyir, stressiniz minimuma enir. Bu, əməliyyatdan sonrakı dövrə birbaşa təsir edir: ödem azalır, sağalma tez keçir. Panik qorxudan illərlə gəlişdən qaçan pasiyentlər çox vaxt gözləntilərinin prosedurun özündən qat-qat qorxulu olduğunu qeyd edirlər. Bu yanaşma «qorxu — təxirə salma — ağırlaşmalar» qapalı dairəsini qırmağa kömək edir».

Cərrah, implantoloq