Diş ətinin küretajı

Parodontal ciblərin kyuretajı:

• Xüsusiyyət: adi alətlər üçün əlçatmaz zonaları diqqətlə təmizləməyə imkan verir. Əsas vəzifə profilaktika deyil, infeksiya ocağını aradan qaldırmaq məqsədilə müalicədir.
• Alətlər: çox iti kənarlı miniatür qarmaqlara bənzəyən xüsusi küretlər; bəzi hallarda parodontoloji ucluqlu ultrasəs skeyleri də tətbiq oluna bilər.
• İş sahəsi: dərin diş əti altı zona (3–4 mm və daha çox) — dərin daşın götürülməsi, cibin infeksiyalı divarının təmizlənməsi, mikroblarla doymuş patoloji qranulyasiya toxumasının çıxarılması.

Ultrasəs, Air Flow və Vector-dan fərqi:

• Xüsusiyyət: bunlar əsasən profilaktik və gigiyenik prosedurlardır — iltihabın sonrakı inkişafının qarşısını alır, lakin mövcud parodontiti müalicə etmir.
• Alətlər: ultrasəs — metal ucluqlu skeyler; Air Flow — təzyiq altında su, hava və müalicəvi toz axını; Vector — su əvəzinə mikrohissəcikli pardaqlayıcı suspenziya istifadə edən təkmilləşdirilmiş ultrasəs sistemi.
• İş sahəsi: dişin diş əti üstü hissəsi və dayaz (3 mm-dən az) ciblər — daşın, ərpin təmizlənməsi, minanın pardaqlanması.

Metodun seçimi pasiyentin istəyindən deyil, problemin nə qədər dərində «gizləndiyindən» asılıdır.

Qapalı kyuretaj

• xüsusiyyət: daş və ərp küretlərlə götürülür, diş əti kəsilmir;
• nə vaxt aktualdır: parodontitin başlanğıc mərhələsində, ciblər 4–5 mm-dən dərin olmadıqda və sümük hələ zədələnmədikdə;
• üstünlüklər: kəsiksiz, tikişsiz, sürətli bərpa, az travma;
• çatışmazlıqlar: demək olar ki, «toxunuşla» aparılır — iltihab dərinə gedibsə, çöküntülərin bir hissəsinin qalması və xəstəliyin davam etməsi riski var.

Açıq (loskut) kyuretaj

• xüsusiyyət: diş əti ehtiyatla ayrılır, problemli zonalar diqqətlə təmizlənir;
• nə vaxt aktualdır: orta və ağır dərəcə, 5 mm-dən dərin ciblər, sümüyün dağılması;
• üstünlüklər: tam vizual nəzarət, bütün infeksiya ocağının tam götürülməsi;
• çatışmazlıqlar: travmatiklik, daha uzun reabilitasiya.

Qapalı və açıq metod nə ilə fərqlənir?

Qapalı kyuretaj diş əti kəsilmədən «kiçik dəlikdən» dərin təmizlikdir. Açıq kyuretaj tamhüquqlu mikroəməliyyatdır: həkimin bütün infeksiya mənbələrini götürməsi üçün diş əti ehtiyatla ayrılır. Çox vaxt açıq kyuretaj diş əti konturunun korreksiyası ilə birləşdirilir — iltihablı, böyümüş toxuma götürülür, diş əti kənarı tikilir; bu, düz və gözəl diş əti konturu üçün lazımdır.

Məhdudiyyətlər (çox vaxt müvəqqəti):

• kəskin infeksiyalar (məsələn, stomatit, KRVİ);
• yüksək bədən temperaturu;
• zəif gigiyena, diş çöküntüləri (peşəkar təmizlik lazımdır);
• dərman preparatlarının qəbulu;
• immunçatışmazlığı vəziyyətləri;
• hamiləlik;
• sümük toxumasının formasının əhəmiyyətli dəyişməsi;
• diş ətinin atrofiyası, əhəmiyyətli nazikləşməsi.

Mütləq əks-göstərişlər:

• dekompensasiya olunmuş şəkərli diabet;
• nəzarətsiz arterial hipertenziya;
• kəskin miokard infarktı, insult;
• qan patologiyaları;
• onkologiya;
• anestetiklərə allergiya.

Qərar üçün diaqnostika və stomatoloq konsultasiyası məcburidir.

Əsas məqsəd sadəcə mexaniki təmizlik deyil, patogen bakteriyaların biotəbəqəsini aradan qaldıraraq toxumaların regenerasiyası üçün şərait yaratmaqdır.

Qapalı metodun mərhələləri

1. Parodontal ciblərin zondlanması — bütün ciblərin dərinliyi ölçülür, problemin «xəritəsi» tərtib olunur.
2. Rentgen — sümük toxumasının vəziyyəti qiymətləndirilir.
3. Anesteziya və diş çöküntülərinin götürülməsi.
4. Köklərin pardaqlanması — ərp daha yavaş toplansın deyə səth ideal hamar edilir.
5. Antiseptiklə işlənmə.
6. Gigiyena üzrə təlimat, lazım olduqda iltihab əleyhinə terapiya.

Açıq metodun mərhələləri

1. Zondlama, rentgen diaqnostikası.
2. Anesteziya və kəsik — cərrah kökə və sümüyə birbaşa çıxış üçün kiçik diş əti loskutunu ayırır.
3. Sümük ciblərindən iltihablı toxumaların götürülməsi.
4. Kökün diş əti altı daşdan və biotəbəqədən təmizlənməsi.
5. Diod lazer (göstərişə görə) — bakterial yükü azaldır, toxumaları biostimulyasiya edir.
6. Kökün pardaqlanması, antiseptik işlənmə.
7. Lazım olduqda istiqamətləndirilmiş sümük regenerasiyası — sümük qüsurlarına osteoplastik materiallar yerləşdirilə bilər.
8. Loskutun yerinə qaytarılması, sorulan tikiş materialı ilə fiksasiya, sarğı.

Qidalanma və vərdişlər (ilk 3–7 gün)

• 1–2 gün yalnız yumşaq, ilıq və ya sərin qida yeyin; çox isti, soyuq, acılı və bərk qidaları (qoz-fındıq, suxarı, bərk ət) istisna edin.
• Müalicə sahəsinin əks tərəfi ilə çeynəyin.
• Siqaret və alkoqoldan mütləq imtina edin — qan təchizatını pozur, sağalmanı ləngidir və infeksiya riskini artırır.

Ağız gigiyenası (ilk 3–7 gün)

• Dişləri yumşaq fırça ilə, müdaxilə zonasından ehtiyatla yan keçərək fırçalayın; qalan dişlərin təmizliyini saxlayın.
• Laxtanı yumamaq və tikişləri zədələməmək üçün aktiv yaxalamaqdan imtina edin; əvəzində antiseptik vannalar edin — təyin olunmuş məhlulu ağızda 1–2 dəqiqə saxlayıb tüpürün.
• Həkimin təyin etdiyi antiseptik, antibiotik və ya iltihab əleyhinə vasitələrin sxeminə dəqiq əməl edin.

Diş ətinin sağlamlığını qorumaq üçün irriqator və müalicəvi pastadan istifadə etmək, hər 3–6 ayda peşəkar təmizlik aparmaq və ildə 1–2 dəfə parodontoloq müayinəsinə gəlmək vacibdir.

İlk 1–2 həftədə mümkündür:

• dişlərin həssaslığı;
• ödem, narahatlıq;
• diş boyunlarının açılması — xüsusilə dərin ciblərlə işdən sonra.

Güclü qanaxma, temperatur, ağrı və ya ödemin güclənməsində təcili həkimə müraciət etmək lazımdır.

Kyuretaj dişin dağılma prosesini dayandırmağa imkan verir. Davamlı nəticə və yeni kəskinləşmələrin qarşısının alınması yalnız peşəkar müalicə, gündəlik qulluq və planlı profilaktikanın birləşməsi ilə mümkündür.

«Diş əti kyuretajı aparılmazsa, dərin ciblərdəki infeksiya sümüyü dağıdacaq və nəticədə sağlam dişlər itiriləcək. Müalicəni niyə gecikdirmək olmaz? Təhlükə ondadır ki, problemin mənbəyi diş əti altında gizlənib: siz fırçalayarkən yalnız qan görərkən, diş əti altında artıq adi gigiyena ilə təmizlənməyən bir neçə millimetr dərinlikdə cib yarana bilər. Prosedurdan sonra profilaktik tədbirlər də vacibdir — gündəlik qulluq və dövri nəzarət olmadan xəstəlik geri qayıda bilər».

Cərrah, implantoloq, parodontoloq