Kişi sonsuzluğunun müalicəsi

Kişi sonsuzluğu kişi tərəfdən yaranan səbəblərə görə cütlüyün övlad sahibi ola bilməməsidir. Çox vaxt heç bir şikayət olmur, problem yalnız spermoqramma ilə aşkar edilir.

Müraciət üçün əsas hallar:

• cütlük təxminən bir il müntəzəm qorunmasız əlaqədən sonra hamiləliyə nail ola bilmir;
• kişidə əvvəl xaya ziyanı, iltihab, uşaqlıqda xayanın düşməməsi və ya əməliyyat tarixçəsi var;
• xayalıqda ağrı, şişkinlik, varikosele şübhəsi var;
• cinsi funksiya və ya ejakulyasiya ilə bağlı problemlər yaranıb;
• qadında yaş və ya sağlamlıq səbəbi ilə vaxt məhduddur, bu halda müayinəni gözləməmək məsləhətdir.

Müayinəni cütlük birlikdə və eyni vaxtda başlamaq vaxta qənaət edir, çünki bəzən səbəb hər iki tərəfdə olur.

Bu hallar nadir deyil və çox vaxt müasir müayinə üsulları ilə səbəb müəyyən edilə bilir. Bununla belə, hər halda səbəb tapılmaya da bilər və bu zaman da həkim variantları müzakirə edir.

Həkim əvvəlcə tarixçəni, həyat tərzini, işin şəraitini, keçirilmiş xəstəlikləri və qəbul olunan preparatları soruşur, sonra xayalıq və xaya baxışını aparır. Əsas müayinələr:

• Spermoqramma. Laboratoriyanın göstərdiyi cinsi pərhiz qaydalarına əməl etməklə verilir. Göstəricilər dəyişkən olduğu üçün lazım olduqda aralıqla təkrarlanır;
• hormonlar. Testosteron, FSH, LH, prolaktin və lazım olduqda digər göstəricilər;
• xayalığın USM-i. Xayanın ölçüsü və quruluşu, varikosele, digər dəyişikliklər;
• infeksiyaların yoxlanması. Sidik, ejakulyat və PZR ilə CYKİ;
• spermanın DNT fraqmentasiyası. Seçilmiş hallarda, məsələn, səbəbi aydın olmayan uğursuzluqlarda;
• ağır pozğunluqlarda genetik müayinələr.

Hər müayinə yalnız göstərişlə təyin edilir və nəticələr birlikdə qiymətləndirilir.

Müayinələr bir görüşdə bitmir. Nəticələr toplandıqdan sonra həkim onları birlikdə şərh edir, çünki tək bir göstərici bütöv mənzərə vermir.

Nəticələr çıxanda həkim hər göstəricini cütlüyün vəziyyəti ilə birlikdə izah edir.

Kişi sonsuzluğunun səbəbləri müxtəlifdir:

• varikosele, xayalıqda damarların genişlənməsi;
• sidik-cinsiyyət yollarının infeksiyaları və iltihabları;
• hormonal pozğunluqlar;
• yüksək temperatura uzun müddət məruz qalma (isti vanna, sauna, sıx geyim, uzun oturaq iş);
• siqaret, spirtli içkilər, anabolik maddələr, bəzi dərmanlar, artıq çəki;
• xayanın zədələnməsi, anadangəlmə və genetik amillər.

Müalicə səbəbə görə qurulur. İnfeksiya olarsa, antibakterial müalicə, hormonal pozğunluq təsdiqlənərsə, göstəriş əsasında hormonal preparatlar, həyat tərzi amilləri varsa, onların düzəldilməsi tövsiyə edilir. Varikosele və ya yolların tıxanması halında cərrahi müdaxilə yalnız göstərişlə müzakirə olunur. Əgər təbii hamiləlik mümkün görünmürsə, klinikamızın ailə planlaşdırılması mərkəzi vasitəsilə köməkçi reproduktiv üsullar ümumi şəkildə izah edilir.

Hər səbəb müalicə oluna bilmir, lakin bəzi amilləri düzəltmək mümkündür. Müalicə yalnız göstəriş olduqda təyin edilir, empirik və əsassız dərman kursları tövsiyə olunmur.

Sperma hüceyrələrinin yetişməsi, yəni spermatogenez, təxminən 2-3 ay çəkir. Buna görə müalicə və ya həyat tərzi dəyişikliyinin təsirini dərhal görmək mümkün deyil: təkrar spermoqramma adətən bir neçə ay sonra təyin olunur. Daha tez təkrar analiz çox vaxt məlumatlı olmur.

Bu müddətdə faydalı olanlar:

• siqaretdən və artıq spirtli içkidən imtina;
• xayalığın həddindən artıq qızmasından qaçmaq;
• kifayət qədər yuxu, hərəkət və mütənasib çəki;
• həkimin təyin etdiyi müalicəni tamamlamaq.

Sonsuzluq cütlüyün ortaq məsələsidir və emosional olaraq ağır ola bilər. Qadının da müayinəsi paralel aparılmalıdır; həkimlər birlikdə əməkdaşlıq edir. Gərginlik və təqsir hissi çox yaranır, lazım olduqda psixoloji və ya seksoloq dəstəyi mümkündür. Nəticələrə görə plan yenidən qiymətləndirilir və növbəti addım birgə seçilir.

Müalicə dövründə həkim ilə əlaqə və növbəti nəzarət tarixlərinə əməl etmək vacibdir, çünki nəticələr zamanla dəyişə bilər.

Dəyər səbəbdən, müayinələrin həcmindən və müalicənin müddətindən asılıdır. Dəqiq məbləğ qiymət siyahısında göstərilir. Əsas amillər:

• androloq və ya uroloqun birinci və təkrar qəbulları;
• spermoqrammanın sayı və lazım olduqda DNT fraqmentasiyası kimi ixtisaslaşmış testlər;
• hormon və infeksiya analizləri;
• xayalığın USM-i və digər görüntüləmə;
• müalicənin növü: dərman, cərrahi müdaxilə və ya köməkçi reproduktiv üsullar, bunlar ayrıca xidmət kimi qiymətləndirilir;
• nəzarət müayinələrinin tezliyi.

Müalicə mərhələlərlə aparıldığından ümumi xərc əvvəlcədən tam məlum olmur. Həkim hər mərhələdə növbəti addımı, onun məqsədini və təxmini yükünü izah edir, pasiyent və həyat yoldaşı qərarı hazır şəkildə qəbul edirlər.

Ailə planlaşdırılması mərkəzinin xidmətləri lazım olarsa, ayrıca qiymətləndirilir və əvvəlcədən müzakirə edilir.

Bu səbəbdən qiymətləndirmə mərhələ-mərhələ aparılır və pasiyent hər addımdan əvvəl məlumatlandırılır.

Kişi sonsuzluğu bəzən yalnız qadında axtarılır, halbuki hər iki tərəfin müayinəsi eyni zamanda başlamalıdır. Spermoqrammanın bir nəticəsinə görə nəticə çıxarmayın: göstəricilər dəyişir və təkrar lazımdır.

Analiz üçün laboratoriyanın hazırlıq qaydalarına əməl edin və vaxtından əvvəl təkrar etməyə tələsməyin, çünki dəyişikliklər üçün aylar lazımdır. Siqaretin tərk edilməsi, xayalığın qızmasından qaçmaq və çəkini normaya salmaq sadə, lakin faydalı addımlardır. Həkimlə birlikdə hər nəticəni sakit müzakirə etmək tələsik qərarlardan daha faydalıdır.