Yuxuda diş müalicəsi

Yuxuda pasiyent narahatlıq və qorxu hiss etmir, həkim isə maksimum dəqiq və sakit işləmək imkanı əldə edir. Prosedurdan sonra insan həkim nəzarəti altında özünə gəlir. Bu gün yuxuda müalicə təkcə uşaqlar arasında deyil, böyük pasiyentlər arasında da getdikcə daha çox tələb olunur.

• Sedasiya — səthi yuxu: pasiyent rahatlaşır, qorxu hiss etmir, lakin həkimin xahişlərinə cavab vermək imkanını saxlayır. Ən çox azot oksidi ilə (xüsusilə uşaqlarda) və ya müasir preparatlarla, məsələn, sevofluranla aparılır; kariesin terapiyasında və ya tacların qoyulmasında istifadə olunur.
• Ümumi narkoz — insanın baş verənlərdən tamamilə «söndüyü» dərin yuxu; mürəkkəb cərrahi əməliyyatda, məsələn, bir neçə dişin birdən çıxarılmasında və ya implantların qoyulmasında tətbiq olunur.

• Ağıl dişlərinin mürəkkəb çıxarılması — yerləşmə və köklərin forması səbəbindən çətin keçirilən manipulyasiyalar.
• Çoxlu dişin eyni vaxtda çıxarılması — protezləməyə hazırlaşan və ya ağız boşluğunun kompleks sanasiyasına ehtiyacı olan pasiyentlər.
• Çənədə əməliyyatlar — böyük həcmli cərrahi müdaxilələrdə narkoz məcburidir.
• Uşaq stomatologiyası — uşağın narahatlığının öhdəsindən gəlməyə və əməliyyatı effektiv aparmağa imkan verir.
• Stomatofobiya — güclü emosiyalar standart prosedurlara mane olur.
• Sinir sistemi pozğunluqları, qeyri-stabil psixoemosional vəziyyət, kresloda uzun müddət hərəkətsiz qala bilməmək.
• Yerli keyidici preparatlara dözümsüzlük və ya adi yerli anesteziyanın zəif effektivliyi.

Metod stomatoloq qarşısında güclü həyəcan keçirənlərə və ya kresloda uzun qalmağı pis keçirənlərə uyğundur. Həmçinin:

• adi anesteziyaya allergiya və ya aşağı həssaslıqda;
• bir gəlişdə bir neçə dişi müalicə etmək lazım olduqda;
• artmış qusma refleksi olan xəstələrə;
• stress əks-göstəriş olan xroniki xəstəliyi olan insanlara.

• Yerli anesteziya preparatlarına allergiyası və ya yerli keyitməyə yüksək həddi olanlara da tam stomatoloji yardım imkanı.
• Cərrahi alətləri görəndə yaranan stressin olmaması.
• Pasiyentin reaksiyaları prosesi çətinləşdirmədən həkimin sakit, keyfiyyətli işi.
• Bir seansda mürəkkəb manipulyasiyalar aparmaq və bir neçə dişi birdən çıxarmaq imkanı.
• Sertifikatlı, orqanizmdən tez və izsiz çıxan preparatlar sayəsində ağırlaşma riskinin minimal olması.

• ağır ürək xəstəlikləri (infarkt, işemik xəstəlik);
• tənəffüs sistemi problemləri (plevrit, pnevmoniya);
• kəskin infeksiyalar;
• istifadə olunan preparatlara allergiya;
• hamiləlik (yalnız təxirəsalınmaz hallarda).

Əsas üstünlük açıqdır — ağrının olmaması və psixoloji rahatlıq: pasiyent yuxuya gedir və prosedur bitəndən sonra özünə gəlir. Digər üstünlüklər:

• bir gəlişdə bir neçə dişi müalicə etmək imkanı — həkimə dəfələrlə gəlmək lazım deyil;
• hər əməliyyatdan sonra bərpa keçmək ehtiyacı yoxdur;
• mürəkkəb manipulyasiyalarda belə rahatlıq;
• stomatoloq üçün rahat iş şəraiti — prosesə maksimum diqqət.

Mürəkkəb olmayan müalicədə çox vaxt sedasiya seçilir — daha asan keçirilir, bərpa daha tez olur. Ümumi narkoz pasiyentin tam rahatlığı və həkimin uzun işi tələb olunan geniş müdaxilələrdə təyin edilir. Yekun qərarı stomatoloq anestezioloqla birlikdə müayinə və diaqnostikadan sonra verir.

Prosedurdan əvvəl standart analizlər — ümumi qan analizi, biokimya və EKQ aparılır; göstərişə görə dar mütəxəssislərin (kardioloq, nevroloq və s.) konsultasiyası lazım ola bilər. Prosedurdan 8 saat əvvəl yemək və içmək olmaz.

1. Mütəxəssislərin konsultasiyası — stomatoloq dişləri və yumşaq toxumaları müayinə edir, anestezioloq sağlamlığı və gələcək prosedurun mürəkkəbliyini nəzərə alaraq yuxu üsulunu seçir.
2. Analizlər və hazırlıq — həkim nə yemək-içmək, hansı dərmanları qəbul etmək lazım olduğunu ətraflı izah edəcək.
3. Preparatın yeridilməsi və yuxuya dalma — mütəxəssis sedativ vasitəni və ya narkozu ehtiyatla yeridir.
4. Dişlərin müalicəsi — plomblardan mürəkkəb əməliyyatlara qədər — kariesin müalicəsi, plomblar, dişlərin çıxarılması və ya mürəkkəb cərrahi prosedurlar; kreslodakı insan üçün təhlükəsiz və tamamilə ağrısızdır.
5. Tədricən oyanma və həkim müşahidəsi altında qısa istirahət — həkim özünühissə nəzarət edir, bərpa və dişlərə qulluq üzrə tövsiyələr verir.

• bir neçə dişdə kariesi müalicə etmək;
• depulpasiya (sinirin çıxarılması) aparmaq;
• bir neçə dişi çıxarmaq;
• dental implantasiya aparmaq;
• dişləri protezləməyə hazırlamaq.

Adətən bir neçə gəlişə yayılan işi bir gündə etmək olar.

Sedasiyadan sonra insan tez, adətən 5–10 dəqiqəyə özünə gəlir; ümumi narkozdan sonra şüurun tam bərpası üçün təxminən 30–60 dəqiqə lazımdır. Gün ərzində yüngül yuxululuq və reaksiyaların ləngiməsi mümkündür — sükan arxasına keçməmək və diqqət tələb edən işlə məşğul olmamaq daha yaxşıdır. Növbəti gün adi həyat tərzinə qayıtmaq olar.

«Tez-tez «yuxuda müalicə» adlandırılan sedasiya böyük pasiyentlər üçün yardımın fərqli standartını açır. Mahiyyəti sadəcə xoşagəlməz hisslərin aradan qaldırılmasında deyil, klinika ilə qarşılıqlı təcrübənin kökündən dəyişməsindədir. Əsas üstünlük — mürəkkəb və geniş müalicəni bir seansda aparmaq imkanıdır. Standart vəziyyət: kresloda bütöv problemlər siyahısı olan insan — geniş karies prosesi və dəyişdirilməli bir neçə qüsurlu restavrasiya. Medikamentoz yuxu həkimə ağız boşluğunun tam sanasiyasını aparmağa imkan verir, pasiyent isə narahatlıqdan tam azad olur. Belə təcrübə illərlə davam edən qorxunu və stomatoloqa gedişi təxirə salmaq vərdişini müasir müalicənin proqnozlaşdırıla bilən və sakit proses olduğunun dərki ilə əvəz edir».

Terapevt-stomatoloq