Göz qapaqlarının plastikası (blefaroplastika)

Göz qapaqlarının dərisi nazik və həssasdır, buna görə hər hansı əlverişsiz təsir onda aydın əks olunur, gözətrafı nahiyədə isə yaşa bağlı dəyişikliklər xüsusilə nəzərə çarpır. Bu dəyişikliklər üzü yaşından böyük göstərir, ona yorğun və qaşqabaqlı ifadə verir. Bu çatışmazlığı düzəltmək üçün çoxlu kosmetik prosedur mövcuddur, lakin onlar müvəqqəti effekt verir və problem qabarıq olduqda kömək etmir.

Ən davamlı nəticəni cərrahi korreksiya — blefaroplastika (göz qapaqlarının plastikası) təmin edir. Bu əməliyyat toxumalarda aşağıdakı amillərin yaratdığı dəyişiklikləri aradan qaldırmağa kömək edir:

• yaş;
• tez-tez stress;
• zərərli vərdişlər;
• daimi yorğunluq, yuxusuzluq;
• ətraf mühitin çirklənməsi.

Effektin davamlı olması səbəbindən bu korreksiya üsulu çox tələb olunur.

Göz qapaqlarının plastikasına göstərişlər

Blefaroplastika aşağıdakı problemləri düzəltməyə kömək edir:

• yuxarı göz qapaqlarının dərisinin sallanması (ptoz), bu səbəbdən gözlər yorğun görünür;
• göz altında torbalar və tünd dairələr, aşağı göz qapaqlarında piy yırtıqları;
• göz künclərinin aşağı düşməsi;
• göz qapaqlarının aşağı hissəsində və ya künclərində qabarıq dəri qırışları;
• göz qapaqlarının və göz kəsiyinin anadangəlmə anomaliyaları;
• dərin burun-göz yaşı şırımları;
• insanın bəyənmədiyi göz kəsiyini düzəltmək istəyi.

Bu göstərişlərin hamısı kosmetik sayılır: onlar simptom yaratmır, gözlərin sağlamlığına və görmə qabiliyyətinə təsir etmir. Tibbi göstərişlər də mövcuddur:

• Ekzoftalm — göz qapaqlarının göz almalarını lazımi qədər saxlaya bilmədiyi vəziyyət. Gözlər irəli çıxır, hərəkətləri məhdudlaşır, ikigörmə, konyunktivanın quruluğu, kəsici ağrı və yanma hissi yaranır.
• Göz qapağının çevrilməsi — kirpiklər daim göz almasına sürtünür, buynuz qişada qıcıqlanma və eroziyalar əmələ gəlir.

Əks-göstərişlər

Blefaroplastikanın bir sıra əks-göstərişləri var:

• torlu qişanın qopması;
• göz nahiyəsində infeksion və iltihabi proseslər;
• istənilən kəskin infeksion xəstəlik;
• yüksək gözdaxili təzyiq;
• gözlərin quruluğu;
• sağlamlıq problemləri və ya antikoaqulyantların qəbulu səbəbindən qanın laxtalanmasının azalması;
• göz yuvası divarlarının defektləri;
• daxili orqanların, xüsusən endokrin vəzilərin və ürək-damar sisteminin ağır xəstəlikləri;
• hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma;
• bədxassəli şişlər;
• şəkərli diabet.

Blefaroplastikaya hazırlıq

Əməliyyatdan əvvəl cərrah pasiyenti müayinə edib konsultasiya verir, göz qapaqlarının quruluşunu və ümumi sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirir, optimal korreksiya növünü seçir və mümkün əks-göstərişləri aşkar edir.

Əməliyyat planlı qaydada aparılır. Öncədən EKQ və flüoroqrafiya (sonuncu bir ildən çox əvvəl edilibsə) etdirmək, qan və sidik analizləri vermək lazımdır. Plastik cərrahla yanaşı pasiyenti oftalmoloq, terapevt, göstəriş olduqda isə digər mütəxəssislər də müayinə edir.

Xüsusi hazırlıq tələb olunmur, çünki blefaroplastika az travmatik əməliyyatdır və çox vaxt yerli anesteziya altında aparılır. Pasiyent antikoaqulyant (qanı durulaşdıran) dərmanlar qəbul edirsə, həkim onları müdaxilədən 2 həftə əvvəl dayandıra bilər. Əməliyyatdan 3–7 gün əvvəl siqaret və spirtli içkilərdən çəkinmək tövsiyə olunur.

Cərrahi müdaxilənin növləri və mərhələləri

Əməliyyatın müddəti və mərhələləri göz qapağı plastikasının növündən asılıdır. Növlər korreksiyanın aparılacağı nahiyəyə görə fərqləndirilir:

• Yuxarı göz qapaqlarının plastikası onların sallanmasını aradan qaldırmağa və artıq piy toxumasını götürməyə kömək edir. Bunun sayəsində üz daha cavan görünür.
• Aşağı göz qapaqlarının plastikası əsasən göz altı torbalar zamanı göstərişdir. Cərrah artıq piy toxumasını (piy yırtıqlarını), artıq dərini götürə, qırışları aradan qaldıra bilər.
• Dairəvi plastika — aşağı və yuxarı göz qapaqlarında əməliyyatın birləşməsi. Qabarıq problemləri aradan qaldırmaq lazım olduqda tətbiq edilir.
• Epikantoplastika epikantusun — gözün daxili küncündə yuxarı göz qapağının kiçik büküşünün korreksiyasına yönəlib. Bu büküş əsasən asiyalı mənşəli insanlarda rast gəlinir; əməliyyat göz kəsiyini daha avropoid etməyə imkan verir.
• Xarici künclərin korreksiyası (kantoplastika) göz kəsiyini düzəltməyə və künclərdəki qırışları aradan qaldırmağa kömək edir.

Blefaroplastikanı müxtəlif üsullarla etmək olar:

• Klassik üsul — kəsik göz qapağının dərisində, kirpiklərin bitmə xəttindən bir qədər aralı edilir.
• Transkonyunktival əməliyyat — kəsik aşağı göz qapağının daxili səthində, konyunktivada aparılır. Dəridə iz qalmır, lakin bu üsul yalnız problemin az ifadə olunduğu gənc pasiyentlər üçün uyğundur.
• Kəsiksiz üsul — toxumaların lazerlə işlənməsi. Dəridə kollagen və elastin sintezi aktivləşir, elastiklik artır, qırışlar hamarlanır. Prosedur ambulator şəraitdə aparıla bilər və maksimum qənaətcildir, lakin yalnız nisbətən kiçik defektləri düzəltməyə imkan verir.
• Lazer blefaroplastika — kəsik skalpel əvəzinə lazerlə edilir. Bunun sayəsində yüksək dəqiqlik əldə olunur, toxumalar daha tez sağalır, ağırlaşma riski azalır.

Orta hesabla əməliyyat 1–1,5 saat çəkir və yerli anesteziya və ya narkoz altında aparıla bilər. Pasiyent stasionarda 2–3 gün qala bilər. Müdaxilə zamanı cərrah dəridə markerlə nişanlar qoyur, gözün üzərinə xüsusi qoruyucu lövhə yerləşdirir, sonra anesteziya və antiseptik işlənmə aparır və kiçik kəsik edir. Manipulyasiyalar bitdikdən sonra kosmetik tikişlər qoyulur.

Blefaroplastikadan sonra reabilitasiya

İlk günlərdə yüngül ağrılar narahat edə bilər. 1–2 həftə ərzində göz qapaqlarında ödem və qançırlar qalır. Bu əlamətləri azaltmaq üçün əməliyyatdan dərhal sonra gözlərə sarğı (3–5 saatdan sonra götürmək olar) və soyuq kompress qoyulur. Tezliklə pasiyent evə buraxılır. 5–7 gündən sonra həkim nəzarət müayinəsi və tikişlərin götürülməsi üçün qəbula dəvət edir. Aralıq nəticəni 2 həftəyə, yekun nəticəni isə reabilitasiya dövrü başa çatdıqdan sonra, 1–1,5 aya qiymətləndirmək olar. Bu dövrdə aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək lazımdır:

• 7–10 gün kontakt linzalardan istifadə etməmək; eynəyi isə dərhal taxmaq olar;
• 2–3 həftə irəli əyilməkdən, başı aşağı salınmış vəziyyətdən və intensiv fiziki yükdən çəkinmək, başın altı qaldırılmış halda, yarıoturaq vəziyyətdə yatmaq;
• 2 ay hamama, saunaya getməmək, isti vanna qəbul etməmək.

Hansı nəticəni əldə etmək olar?

Blefaroplastikanın əsas effektləri:

• göz və burun nahiyəsində yaşa bağlı dəyişikliklər yox olur və ya xeyli azalır;
• yuxarı və aşağı göz qapaqlarının dərisi dartılır: yuxarı göz qapaqları artıq sallanmır, göz altı torbalar yox olur;
• göz qapaqları nahiyəsində artıq piy toxuması və piy yırtıqları aradan qaldırılır;
• gözlərin forması və kəsiyi dəyişir;
• üz daha cavan və gümrah görünür.

Bu müsbət dəyişikliklər uzun müddət saxlanılır. Təcrübə göstərir ki, adətən yaxın yeddi il ərzində təkrar plastikaya ehtiyac yaranmır.

Göz qapaqlarının formasını və ya göz kəsiyini düzəltmək istəyirsinizsə, klinikamızda blefaroplastika etdirə bilərsiniz. Təcrübəli plastik cərrah sizə ətraflı konsultasiya verəcək və hansı korreksiya növünün sizin üçün optimal olduğunu izah edəcək. Konsultasiyaya yazılmaq üçün *1103 nömrəsinə zəng edin.

Mütəxəssis rəyi

Yaş, anatomik quruluş, travmalar və iltihabi xəstəliklər gözətrafı nahiyənin deformasiyasına səbəb olur. Zaman keçdikcə gözlərin ətrafında qırışlar və artıq piy toxuması yaranır. Blefaroplastika bu problemləri həll etməyə kömək edir. Müasir üsullar qənaətcildir: fərdi yanaşma yalnız lazım olanı, artıq müdaxilə olmadan götürməyə imkan verir. Bir pasiyentə yuxarı göz qapağından yırtıqları götürmək kifayətdir, digərinə dairəvi blefaroplastika lazımdır, üçüncüsünə qaş və alın nahiyəsi də daxil olmaqla bir neçə zonanın korreksiyası, dördüncüsünə isə piy yığıntılarının yenidən paylanması tələb olunur. Yeni yanaşmalar belə əməliyyatları tez və təhlükəsiz aparmağa imkan verir. Tikişlər bir aydan sonra nazikləşir və praktiki olaraq görünmür. Yuxarı göz qapaqlarını 7–15 ildən sonra yenidən korreksiya etmək olar, aşağı göz qapaqlarının blefaroplastikası isə birdəfəlik prosedurdur.

Mərkəzimizdə pasiyent əməliyyatdan əvvəl ətraflı müayinə olunur. Həkim onun istəklərini öyrənməli, yaşa bağlı dəyişiklikləri dəqiq qiymətləndirməli, gözlərin oturuşunun dərinliyini, üzün orta hissəsindəki problemləri, yırtıqların sayını müəyyənləşdirməli və uyğun müdaxilə üsulunu seçməlidir.

Mümkün ağırlaşmalar

Blefaroplastika gözətrafı nahiyənin korreksiyasının qənaətcil üsullarına aiddir, buna görə əməliyyatdan sonra ciddi ağırlaşmalar nadir hallarda baş verir, xüsusən pasiyent həkimin tövsiyələrinə əməl edirsə və işin əsas mərhələləri əvvəlcədən razılaşdırılıb düşünülübsə.

Mümkün ağırlaşmalar:

• ilk gün orta dərəcəli şişkinlik və göyərmə;
• tikiş nahiyəsinin iltihabı və toxumaların daha uzun bərpası;
• göz qapağı xəttinin dəyişməsi və ya cərrahın əlavə işini tələb edə bilən sıx çapıq sahələri;
• gözlərdə quruluq hissi və ya güclü göz yaşı axması, dərmanlara reaksiyalar.

Riskləri minimuma endirmək üçün klinikamızda tibbi təhlükəsizlik standartlarına ciddi əməl olunur, müayinə nəticələri diqqətlə təhlil edilir və müasir, sınaqdan keçmiş üsullar tətbiq olunur.