Parodontozun müalicəsi

Parodont xəstəlikləri ən geniş yayılmış stomatoloji problemlərdəndir və dişlərin itirilməsinin əsas səbəblərindən biridir. Xəstəlik tədricən inkişaf edir və uzun müddət özünü göstərmir — buna görə pasiyentlər stomatoloqa müraciət etmir. Nəticədə dişlərin həssaslığı həddindən artıq yüksəlir, onlar laxlayır, yerini dəyişir və düşür. Bütün bu nəticələrin qarşısını stomatoloqa müntəzəm (yarım ildə bir) gəlməklə və vaxtında müalicə ilə almaq olar.

Aşağıdakı simptomlar yarandıqda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır:

• diş boyunlarının açılması;
• dişlərin soyuq, isti, turş, şirin qidaya həddindən artıq həssaslığı;
• diş ətinin solğun rəngi;
• diş ətinin qanaması — öz-özünə və ya dişləri fırçalayarkən;
• dişlərin yerdəyişməsi — əyilə bilər, aralarında yarıqlar artır;
• dişlərin laxlaması;
• minanın rənginin dəyişməsi və qüsurları;
• ağızdan xoşagəlməz qoxu.

Parodontoz üç mərhələdə keçir:

• Birinci (başlanğıc) — diş ətinin rəngi solğunlaşır, diş boyunları 1 mm açılır, lakin dişlər hələ laxlamır və yerini dəyişmir; çox vaxt dərman preparatları ilə keçinmək olur.
• İkinci — boyunlar 3 mm-ə qədər açılır, dişarası məməciklər hamarlaşır, boyun nahiyəsində paz şəkilli qüsurlar görünə bilər; dişlər bir qədər laxlayır. Adətən əməliyyatsız prosedurlar, məsələn, kyuretaj tətbiq olunur.
• Ağır — boyunlar 5–6 mm açılır, dişlər laxlayır, aralarında boşluqlar yaranır, diş sırası deformasiyaya uğrayır və dişləm pozulur; çox güman ki, cərrahi metodlar tələb olunacaq.

Parodontozun müalicəsi kompleks yanaşma tələb edir: həm konservativ, həm də cərrahi metodikalar tətbiq olunur və hər birinin öz göstəriş və əks-göstərişləri var. Müayinə və rentgenoqrafiyanın nəticələrinə görə həkim optimal terapiyanı seçir.

• Parodontal ciblərin kyuretajı — həkim diş və diş əti arasındakı cibləri təmizləyir; dəyişikliklərin dərəcəsindən asılı olaraq açıq və ya qapalı üsulla aparılır. Qapalı metodikada xüsusi qarmaqvari alət, ultrasəs, lazer, açıq metodikada isə diş əti kəsilir və selikli qişa loskutu ayrılaraq dərin təmizlik aparılır. Bu, ərpi və daşı, patogen mikroorqanizmləri götürür, iltihabi dəyişiklikləri aradan qaldırır.
• Vector aparatı ilə müalicə — ultrasəs dalğaları kökü ərpdən təmizləyir, eyni zamanda maye axını patogen bakteriyaları yuyur; ehtiyatlı, qənaətcil və dərin təmizlik.
• Lazerlə müalicə — kyuretaj və ultrasəs təmizliyi ilə birlikdə köməkçi metod: qanaxmanı dayandırır, diş əti selikli qişasında və sümükdə regenerasiyanı aktivləşdirir.
• Gingivoplastika — açılmış kökləri örtməyə, diş əti ciblərini aradan qaldırmağa kömək edən plastik əməliyyat.
• Şinləmə — dişlərin patoloji hərəkətliliyinin aradan qaldırılması: onlar sap, lent və ya xüsusi büqel protezlərlə sabitlənir.

Müalicədən əvvəl adətən peşəkar təmizlik, ərpin və daşın götürülməsi aparılır. Pasiyentə effektiv ağız gigiyenasının prinsipləri izah edilir və o, bu qaydalara əməl etməlidir.

Kyuretaj və cərrahi müdaxilələrdən sonra toxumaların sağalması üçün vaxt lazımdır. Bu dövrdə pasiyent həkimin tövsiyələrinə əməl etməlidir: xüsusi pəhriz (isti, acılı, duzlu, turş qidanı istisna etmək), diş ətinin fırça ilə travmalanmasından çəkinmək. İlk günlərdə ağrını azaltmaq üçün analgetiklər, infeksion ağırlaşmaların profilaktikası üçün antibiotiklər təyin oluna bilər.

Reabilitasiyadan sonra üç əsas tövsiyə:

• diqqətli ağız gigiyenası: gündə iki dəfə fırçalama, diş sapı, qarqaralar;
• stomatoloqda müntəzəm profilaktik müayinələr;
• sağlam rasion — tərəvəz, meyvə və taxıllar üstünlük təşkil etməlidir.

«Həqiqi, distrofik mənada parodontoz nadir diaqnozdur; çox vaxt bu ad altında baxımsız parodontit gizlənir. Böyüklərdə klassik parodontoz halı — dişlərin «uzanması» və aralarında boşluqlar yaranması şikayətidir, halbuki ağrı və qanama demək olar ki, narahat etmir. Müayinədə diş ətinin bərabər azalması, şəkildə isə sümüyün xarakterik üfüqi rezorbsiyası görünür.

İltihab burada minimaldır, buna görə standart iltihab əleyhinə terapiya effektiv olmayacaq. Əsas məqsəd — distrofiya prosesini ləngitmək, dişi əhatə edən toxumaların normal qidalanmasını bərpa etmək. Bunun üçün pasiyentlərə diş ətinin müalicəvi masajı texnikasını öyrədirik, kurs fizioterapiyası tətbiq edirik və həssas diş boyunlarını travmalamayan, lakin lazımi gigiyena səviyyəsini saxlayan pasta və qarqaralar seçirik».

Terapevt-stomatoloq