Uşaqlıq boynu xərçənginin skrininqi

Skrininq şikayəti olmayan qadınlarda xəstəliyi və ya xəstəlik əvvəlini erkən aşkar etmək üçün aparılan planlı yoxlamadır. Uşaqlıq boynunda xərçəng əksər hallarda uzun illər ərzində, əvvəlcə hüceyrə dəyişiklikləri ilə inkişaf edir. Bu mərhələdə dəyişikliklər müalicə oluna bilir.

Əsas risk amillərindən biri insanın papillomavirusunun (İPV) bəzi yüksək riskli tipləri ilə uzunmüddətli infeksiyadır. İPV çox yayılıb və əksər hallarda orqanizm onu özü aradan qaldırır, lakin davamlı infeksiya hüceyrə dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.

Heç vaxt yoxlanılmamış, uzun müddət müayinə olunmamış və ya əvvəl anormal nəticə almış qadınlar üçün planlı nəzarət xüsusilə vacibdir. Şikayəti olan qadınlar isə skrininqi gözləmədən ginekoloqa müraciət etməlidir.

Skrininq nəticəsi normal olsa da, aybaşıarası qanaxma, cinsi əlaqədən sonra qanaxma və ya qeyri-adi ifrazat kimi əlamətlər yaranarsa, planlı vaxtı gözləmədən həkimə müraciət etmək lazımdır.

Müayinə ginekoloq qəbulunda aparılır və bir neçə dəqiqə çəkir. Həkim əvvəlcə söhbət edir, sonra güzgü ilə uşaqlıq boynunu görüntüləyir və xüsusi fırça ilə kiçik hüceyrə nümunəsi götürür. Nümunə laborator müayinə üçün PAP-test (yaxma) və ya maye əsaslı sitologiya üsulu ilə hazırlanır. Eyni nümunə ilə İPV testi də aparıla bilər.

Müayinə adətən ağrısızdır, yüngül narahatlıq hiss edilə bilər. Nəticənin dəqiq olması üçün hazırlıq qaydaları var:

• aybaşı zamanı deyil, qanaxma bitdikdən sonra gəlin;
• müayinədən 1–2 gün əvvəl cinsi əlaqə və vaginal duşdan çəkinin;
• şam, krem və yerli dərmanlardan istifadə etməyin;
• iltihab əlamətləri varsa, bunu həkimə bildirin.

Nəticələr laboratoriyada hazırlandıqdan sonra həkim sizi məlumatlandırır.

Müayinədən sonra yüngül ləkələnmə ola bilər, bu adətən qısa müddətdə keçir. Güclü qanaxma, güclü ağrı və ya yüksək hərarət olarsa, həkimlə əlaqə saxlayın.

Anormal nəticə xərçəng demək deyil. Çox hallarda bu, yüngül hüceyrə dəyişiklikləri, iltihab və ya İPV infeksiyası ilə bağlı olur. Həkim nəticənin növünə görə növbəti addımı müəyyən edir:

• nəticə normadır — nəzarət planı və növbəti müayinə vaxtı razılaşdırılır;
• təkrar müayinə lazımdır — bəzən iltihabın müalicəsindən sonra yaxma təkrarlanır;
• kolposkopiya — uşaqlıq boynuna böyüdücü cihazla baxış, şübhəli sahələrdən biopsiya götürülə bilər;
• aşkar olunan dəyişikliklərə görə müşahidə və ya müalicə tədbirləri.

İPV testinin müsbət olması da xərçəng demək deyil, yalnız daha diqqətli nəzarət lazım olduğunu göstərir. Həkim nəticəni sizinlə sakit şəkildə şərh edir. Lazım gələrsə, onkoginekoloqla məsləhətləşmə təklif olunur. Qərarlar bütün nəticələr birlikdə nəzərə alınaraq verilir.

Kolposkopiya zamanı həkim uşaqlıq boynuna böyüdücü cihazla baxır, lazım olduqda xüsusi məhlul tətbiq edir. Müayinə qısadır və əksər hallarda qəbul çərçivəsində aparılır.

Skrininqin tezliyi hamı üçün eyni deyil. Həkim aralığı yaşınıza, əvvəlki nəticələrə, İPV statusuna, immunitet vəziyyətinizə və keçirilmiş müalicələrə əsasən müəyyən edir. Ona görə internetdə yazılan ümumi rəqəmlərə deyil, həkimin planına əməl etmək lazımdır. Nəticəniz normal olsa belə, növbəti müayinənin vaxtını yadda saxlayın və planlı olaraq qəbula gəlin.

İPV-yə qarşı peyvənd bəzi yüksək riskli tiplərdən qorunmağa kömək edir və peyvənd olunmanın uyğunluğu barədə həkimlə məsləhətləşmək olar. Peyvənd skrininqi əvəz etmir: peyvənd olunmuş qadınlar da planlı yoxlamadan keçməlidir.

Menopauzadan sonra və ya uşaqlıq çıxarıldıqdan sonra nəzarət tələbləri dəyişə bilər, bu barədə də həkimlə danışın. Aybaşıarası qanaxma, cinsi əlaqədən sonra qanaxma və ya qeyri-adi ifrazat olduqda skrininq planını gözləməyin.

Həkim planı yazılı şəkildə təqdim edə bilər. Planlı qəbulları təqvimə yazmaq tövsiyə olunur, çünki skrininqin faydası müntəzəm aparılmasından asılıdır.

Skrininqin dəyəri hansı komponentlərin aparılmasından asılıdır. Bəzi hallarda yalnız ginekoloq qəbulu və sitoloji müayinə kifayət edir, bəzi hallarda isə İPV testi də əlavə olunur. Qiymətə təsir edən amillər:

• ginekoloq qəbulunun növü — ilk və ya təkrar;
• sitoloji müayinənin üsulu: ənənəvi yaxma və ya maye əsaslı sitologiya;
• İPV testinin aparılması;
• nəticə anormal olduqda kolposkopiya və biopsiya;
• morfoloji müayinə və təkrar qəbullar.

Həkim sizin üçün hansı komponentlərin uyğun olduğunu müəyyən edir və səbəbini izah edir. Cari qiymətlər bu səhifənin qiymət bölməsində göstərilir; ödənişlə bağlı sualları qeydiyyat zamanı dəqiqləşdirmək mümkündür.

Skrininq nəticəsi anormal çıxarsa, əlavə müayinələrin dəyəri də nəzərə alınmalıdır. Həkim bu ehtimal barədə əvvəlcədən məlumat verir.

Əvvəlki sitoloji və İPV nəticələriniz varsa, onları gətirmək lazımsız təkrar müayinələrin qarşısını ala bilər.

Skrininq sağlam olduğunuz vaxt aparılan müayinədir, ona görə şikayət gözləməyin. Nəticə normal çıxsa, bu, növbəti nəzarət planını həkimlə dəqiqləşdirməyə mane olmur.

Anormal nəticə aldıqda panikaya düşməyin və internetdəki nəticələrlə özünüzü qorxutmayın. Çox vaxt dəyişikliklər müşahidə olunur və ya sadə müdaxilə ilə həll edilir. Müayinədən əvvəl aybaşı günlərinə, cinsi əlaqəyə və yerli vasitələrə dair qaydalara əməl edin ki, nəticə dəqiq olsun. Nəticəni mütləq həkimlə müzakirə edin.