Menopauzada vaginal quruluğun müalicəsi

Estrogen çatışmazlığı vaginanın elastikliyini, nəmliyini və qan təchizatını azaldır, mikroflora tarazlığını dəyişir. Nəticədə aşağıdakı şikayətlər yarana bilər:

• vaginada quruluq, yanma və qaşınma hissi;
• cinsi əlaqə zamanı ağrı və ya əlaqədən sonra yüngül qanaxma;
• tez-tez sidik ifrazı, sidiyə təcili çağırış, sidik ifrazı zamanı yanma;
• təkrarlanan sidik yolu infeksiyaları;
• xarici cinsiyyət orqanlarında quruluq, qıcıqlanma və nazikləşmiş dərinin asan zədələnməsi.

Bu vəziyyət təkcə menopauzadan sonra deyil, yumurtalıqların cərrahi yolla götürülməsindən, bəzi onkoloji müalicələrdən və ya əmizdirmə dövründən sonra da yarana bilər. Şikayətlər çox vaxt “yaşa görə normaldır” deyə qəbul edilir, halbuki onların müalicəsi mümkündür və həkimə müraciət etmək üçün tam əsasdır. Müalicə edilməsə, quruluq və nazikləşmə zamanla artır, yaxınlıq çətinləşir, sidik yolu infeksiyalarına meyllilik yüksəlir.

Qəbulda ginekoloq şikayətlərin başlama vaxtını, cinsi həyata təsirini, sidik yolu şikayətlərini, əvvəlki müalicələri və qəbul etdiyiniz dərmanları soruşur. Bu söhbət müayinənin mühüm hissəsidir və tam məxfi aparılır.

Ginekoloji müayinə zamanı həkim xarici cinsiyyət orqanlarının, vaginanın və uşaqlıq boynunun vəziyyətini qiymətləndirir. Lazım gələrsə, aşağıdakılar təyin edilir:

• yaxma — infeksiyanı (məsələn, kandidoz və ya bakterial vaginoz) istisna etmək üçün;
• sidik analizi — sidik yolu infeksiyası şübhəsində;
• kiçik çanaq orqanlarının USM-i və lazım olduqda endometriumun qiymətləndirilməsi;
• sitoloji müayinə (PAP-test), əgər planlı yoxlama vaxtı çatıbsa.

Müayinə mümkün qədər yumşaq aparılır; narahatlıq hiss edərsinizsə, həkimə dərhal bildirin, o, texnikanı uyğunlaşdıracaq. Hazırlıq üçün xüsusi tədbirə ehtiyac yoxdur, yalnız müayinədən əvvəl bir neçə gün vaginal vasitələrdən istifadə etməmək məsləhətdir.

Müalicə şikayətlərin şiddətinə, ümumi sağlamlıq vəziyyətinə və şəxsi üstünlüklərə görə seçilir. Yüngül hallarda aşağıdakı vasitələr başlanğıc üçün kifayət ola bilər:

• vaginal nəmləndiricilər — selikli qişanın nəmliyini davamlı saxlamağa kömək edir, mütəmadi və həkimin göstərdiyi qaydada istifadə olunur;
• su və ya silikon əsaslı sürtkü vasitələri — cinsi əlaqə zamanı sürtünməni və ağrını azaldır;
• qoxulu, qıcıqlandırıcı gigiyena vasitələrindən və vaginal yuyulmadan imtina.

Bu üsullar kifayət etmədikdə həkim reseptlə yerli (vaginal) müalicə təyin edə bilər. Yerli estrogen preparatları vaginanın selikli qişasını bərpa etməyə yönəlib və sistem təsiri çox azdır. Preparatın forması və müddəti fərdi seçilir, bəzi vəziyyətlərdə, məsələn, şəxsi döş xərçəngi tarixçəsi olduqda, qərar əlavə məsləhətləşmədən sonra verilir. Dərmanı özbaşına təyin etməyin və aldığınız hər hansı hormon preparatı barədə həkimə məlumat verin.

Menopauzadan sonra vaginadan hər hansı qanaxma, hətta yüngül ləkələnmə olsa belə, mütləq yoxlanmalıdır. Bunu vaginal quruluğa bağlamaq düzgün deyil, çünki səbəb uşaqlıq selikli qişasının dəyişikliyi və ya digər xəstəlik ola bilər. Belə hallarda ginekoloq kiçik çanaq orqanlarının USM-i aparır və lazım gələrsə, əlavə müayinələr təyin edir.

Müalicə ilə yanaşı faydalı ola biləcək tədbirlər:

• cinsi aktivliyi saxlamaq selikli qişanın qan dövranını yaxşılaşdırmağa kömək edir;
• pambıq alt paltarı seçmək və dar sintetik geyimdən çəkinmək;
• siqaretdən imtina etmək, çünki o, selikli qişanın vəziyyətini pisləşdirir;
• çanaq dibi əzələlərinin məşqləri, xüsusilə sidik şikayətləri olduqda.

Müalicənin nəticəsi adətən dərhal yox, bir neçə həftə ərzində hiss olunur. Həkim təyin olunmuş vaxtda təkrar qəbulda vəziyyəti qiymətləndirir və lazım gələrsə, planı dəyişir.

Xidmətin dəyəri hər pasiyent üçün fərdi hesablanır və qəbulda aydınlaşdırılır. Ona təsir edən əsas amillər bunlardır:

• ginekoloq qəbulunun və ilkin məsləhətləşmənin həcmi;
• zəruri müayinələr: yaxma, sidik analizi, kiçik çanaq orqanlarının USM-i, sitoloji müayinə;
• şikayətlərin şiddəti və müşayiət edən vəziyyətlərin, məsələn, sidik yolu infeksiyasının olub-olmaması;
• əlavə mütəxəssis məsləhətlərinə ehtiyac;
• nəzarət qəbullarının sayı və müalicənin müddəti.

Reseptlə təyin olunan və ya apteklərdən alınan vasitələrin qiyməti xidmətə daxil deyil. İlkin qəbuldan sonra həkim müayinə və müalicə planını izah edir, qiymət siyahısı isə aşağıda yerləşir. Bu, xərcləri əvvəlcədən planlaşdırmağa imkan verir. Müalicənin davamlılığı vacib olduğu üçün təkrar qəbulların dəyəri də nəzərə alınmalıdır. Vəziyyətiniz yüngül olarsa, müayinə həcmi məhdud ola bilər, bu halda xərc də az olur.

Pasiyentlərin çoxu vaginal quruluq və ağrılı əlaqə mövzusunu həkimə deməyə xəcalət çəkir və illərlə narahatlıqla yaşayır. Əslində bu, menopauzanın tez-tez rast gəlinən və müalicə olunan nəticəsidir. Nəmləndiricilərdən nəticə almaq üçün onları yalnız lazım olanda yox, mütəmadi istifadə etmək gərəkdir. Sürtkü vasitəsi isə əlaqədən əvvəl tətbiq edilir. Qanaxma və ya qeyri-adi ifrazat olarsa, özbaşına müalicəyə vaxt itirməyin və qəbula yazılın. Müalicəyə başlamaq üçün “çox gec” olmur: menopauzadan illər keçsə də, yerli müalicə selikli qişanın vəziyyətini yaxşılaşdıra bilir.