Uşaqlıqdaxili spiral

Manipulyasiyadan əvvəl ginekoloji müayinə və lazım olduqda USM aparılır, prosedur zamanı isə uşaqlıq boşluğunun uzunluğu zondla ölçülür; bu, uşaqlığın ölçüsü, forması və orqanizmin ümumi vəziyyəti haqqında dəqiq təsəvvür yaradır. Bu, ağırlaşmalardan qaçmaq və maksimum effektiv kontrasepsiya üçün lazımdır.

Prosedur çox vaxt aybaşı zamanı və ya ondan sonrakı ilk günlərdə aparılır; hamiləlik istisna edildikdə spiralı siklin başqa günündə də qoymaq olar. UDS xüsusi keçiricinin içinə yerləşdirilir, keçirici isə uşaqlıq boşluğuna yeridilir. Bundan sonra kontraseptivi keçiricidən «itələyirlər» və o, artıq uşaqlıq boşluğunda olur. Ginekoloq həkim UDS-in düzgün yerləşdirilib-yerləşdirilmədiyini, sizə ağrı olub-olmadığını yoxlayır, sonra isə keçiricini ehtiyatla çıxarır. Spiral kiçik elastik qurğudur (uzunluğu təxminən 3 sm), onun ucuna isə uşaqlıq yoluna çıxan nazik sap bərkidilir. Sap uşaqlıq boynundan cəmi 2–3 sm çıxacaq şəkildə kəsilir, buna görə adətən narahatlıq yaratmır, zahirən görünmür və çox vaxt cinsi partnyor tərəfindən hiss olunmur. Bunun əvəzində bu sap sayəsində siz spiralın öz yerində olduğuna əmin olacaqsınız, kontraseptivi çıxarmaq vaxtı gəldikdə isə bunu sapın köməyi ilə asanlıqla etmək olar.

Yerləşdirilmə necə baş verir?

Manipulyasiyadan əvvəl mütləq ətraflı müayinə (uşaqlığın zondlanması, USM) aparılır ki, bu da uşaqlığın uzunluğu, forması və orqanizmin ümumi vəziyyəti haqqında dəqiq təsəvvür yaradır. Bu, ağırlaşmaların qarşısını almaq və kontrasepsiyanın maksimum effektivliyini təmin etmək üçün zəruridir.

Prosedur aybaşının bitdiyi ilk günlərdə aparılır. UDS xüsusi keçiriciyə yerləşdirilir və uşaqlıq boşluğuna yeridilir. Bundan sonra kontraseptiv keçiricidən çıxarılır və artıq uşaqlıq boşluğunda yerləşir. Ginekoloq UDS-in düzgün yerləşdirildiyini, sizə ağrı verib-vermədiyini yoxlayır, sonra isə keçiricini ehtiyatla çıxarır. Spiralın özünün ölçüsü cəmi 1-2 mm-dir, ucuna isə uşaqlıq yolunda sərbəst sallanacaq kapron sap bağlanır. Bu sapın uzunluğu cəmi 4-5 sm olduğundan sizə heç bir çətinlik yaratmır, xaricdən də görünmür, ona görə də cinsi partnyorunuz onun mövcudluğundan xəbər tutmayacaq. Bu sap sayəsində isə siz spiralın öz yerində olduğuna əmin ola bilərsiniz, kontraseptivi çıxarmaq lazım gəldikdə isə bu, sapın köməyi ilə asanlıqla edilir.

Spiralın yerləşdirilməsindən sonra nə baş verir?

Prosedurdan sonra bir neçə gün ərzində qarnın aşağı hissəsində sızıldayan ağrılar ola bilər; zərurət olduqda onları dərmanla asanlıqla aradan qaldırmaq mümkündür. Elə həmin günlərdə tez-tez ləkələyici ifrazat olur. Bundan əlavə, UDS-in yerləşdirilməsindən sonrakı ilk aybaşı adi haldan daha uzun və bol ola bilər. Bir qayda olaraq, hər şey 3-4-cü siklə tamamilə normallaşır.

• Bilavasitə prosedurdan sonra 30-40 dəqiqə istirahət;
• İlk 5 gün cinsi həyatı istisna etmək;
• İlk həftə həddindən artıq fiziki yüklənmələrdən çəkinmək;
• Güclü ağrılar yarandıqda, yaxud uzunmüddətli (7 gündən çox) və ya həddindən artıq bol qanaxma olduqda ginekoloqa müraciət etmək;
• Spiralın vəziyyətini yoxlamaq üçün ilk aybaşıdan sonra (təxminən 4–6 həftə sonra) ginekoloqa müraciət etmək, daha sonra ildə bir dəfə profilaktik müayinədən keçmək;
• Növbəti menstruasiyadan sonrakı ilk günlərə xüsusi diqqət yetirmək (bu günlərdə spiralın düşməsi riski yüksəkdir);
• Əgər sapı tapmırsınızsa, qızdırma, qarnın aşağı hissəsində güclü ağrı və ya qeyri-adi ifrazat yaranarsa – dərhal həkimə müraciət etmək.

Yerləşdirildikdən sonra nə baş verir?

Prosedurdan sonra bir neçə gün ərzində qarının aşağı hissəsində sızıltılı ağrılar ola bilər, zərurət yarandıqda bunlar asanlıqla dərmanla aradan qaldırılır. Tez-tez elə həmin günlərdə ləkələnmə xarakterli ifrazat da müşahidə olunur. Bundan əlavə, UDS qoyulduqdan sonra ilk aybaşı adətən daha uzun və bol keçir. Adətən 3-4-cü tsiklə qədər hər şey tamamilə normallaşır.

Spiral qoyulduqdan sonra pasiyentlərə aşağıdakılar tövsiyə olunur:

• prosedurdan dərhal sonra 30-40 dəqiqə istirahət;
• ilk 5 gün cinsi əlaqədən çəkinmək;
• ilk həftə həddindən artıq fiziki yükdən qaçınmaq;
• güclü ağrılar, uzunmüddətli (7 gündən çox) və ya həddindən artıq bol qanaxma yarandıqda ginekoloqa müraciət etmək;
• profilaktik baxış üçün ginekoloqu müntəzəm (3 ayda bir dəfə) ziyarət etmək;
• növbəti aybaşıdan sonrakı ilk günlərə xüsusi diqqət yetirmək (bu günlərdə spiralın düşmə riski yüksəkdir);
• sapı tapa bilmədikdə dərhal həkimə müraciət etmək.

UDS-in əsas təsir mexanizmi mayalanmanın qarşısını almaqdır. Mis tərkibli spiraldan ayrılan mis ionları spermatozoidlərin hərəkətliliyini və yaşama qabiliyyətini azaldır, onların yumurta hüceyrəsinə çatmasına mane olur. Hormonal spiral uşaqlıq boynunun seliyini qatılaşdırır, spermatozoidlərin keçməsini çətinləşdirir və endometriumu nazikləşdirir; bəzi qadınlarda ovulyasiyanı da zəiflədir.

Bundan əlavə, spiral endometriumda yerli dəyişikliklər yaradır ki, bu da əlavə qoruyucu amil sayılır. Mis tərkibli spiral hormonal fonu dəyişmir, lakin aybaşılar daha bol ola bilər; hormonal spiral zamanı isə aybaşılar çox vaxt azalır, bəzən tamamilə kəsilir – bu, təhlükəli deyil və spiral çıxarıldıqdan sonra keçib gedir.

UDS-in təsir mexanizmi əksər kontraseptivlərdən fərqli olaraq yumurta hüceyrəsinin mayalanmasının qarşısını almaqdan ibarət deyil. Mayalanma baş verir. Lakin yumurta hüceyrəsinin uşaqlıq borularından hərəkəti 5-7 dəfə sürətlənir. Bu, onun uşaqlıq divarına implantasiya olunması üçün lazım olan xüsusi xassələr qazanmasına imkan vermir. Üstəlik, uşaqlığın özü də bu qədər qısa müddətdə «yetişməyə» macal tapmır.

Bundan əlavə, spiral uşaqlıq divarını «qıcıqlandıraraq» onun boşluğuna düşmüş yumurta hüceyrəsinin rədd edilməsinə səbəb olur. Bu zaman qadın özü heç bir narahatlıq hiss etmir, aybaşı dövrü pozulmur, bütün fizioloji hormonal dəyişikliklər (hər ay baş verən) adi templə davam edir.