Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?

Hamiləlik mümkündürsə, ev testi adətən gecikmənin ilk günündən istifadə edilə bilər. Növbəti aybaşının nə vaxt olacağını bilmirsinizsə, son qorunmasız cinsi əlaqədən ən azı 21 gün sonra test etmək tövsiyə olunur. Testin təlimatını və nəticəni oxuma vaxtını gözləyin. Çox erkən aparılmış mənfi test hamiləliyi tam istisna etmir.

Nəticə mənfidirsə, lakin aybaşı başlamırsa və hamiləlik ehtimalı qalırsa, bir neçə gün sonra təkrarlayın. İkinci test də mənfi olduqda və gecikmə davam etdikdə həkimlə əlaqə saxlayın. Müsbət test olduqda isə hamiləliyin izlənməsi üçün müraciət edin; ağrı və qanaxma varsa, planlı qəbulu gözləməyin.

Ev testləri sidikdə hamiləlik hormonu olan hCG-ni aşkarlayır. Bu hormon implantasiyadan sonra yaranır və hamiləliyin ilk həftələrində sürətlə artır. Ona görə çox erkən aparılmış test hələ müsbət nəticə verməyə bilər.

1. Təlimatı oxuyun. Hər testin gözləmə müddəti fərqli ola bilər.
2. Vaxtı gözləyin. Müddət bitməzdən əvvəl və ya çox sonra oxunan nəticə yanıldıcı ola bilər.
3. Nəzarət xəttini yoxlayın. Nəzarət zolağı görünmürsə, test etibarsızdır.
4. Solğun xətti də nəzərə alın. Çox solğun ikinci xətt də müsbət ola bilər; bir neçə gün sonra testi təkrarlayın.

Testin seçimi və vaxtı barədə şübhəniz varsa, qan analizi ilə hCG müayinəsini həkimlə müzakirə edə bilərsiniz.

Stress, kəskin arıqlama, qidalanmanın yetərsizliyi və intensiv fiziki yüklənmə dövrü dəyişə bilər. Südvermə və bəzi hormonal qorunma üsulları da aybaşının azalmasına və ya dayanmasına səbəb olur. Bunun hansı üsulla və nə vaxt baş verdiyini həkimə deyin. Qorunma üsulunu özbaşına dayandırmaq tələb olunmur.

Polikistik yumurtalıq sindromu, qalxanabənzər vəzin xəstəlikləri, prolaktinlə bağlı pozuntular və yumurtalıq funksiyasının azalması da araşdırıla bilər. Yeni tüklənmə, sızanaq, südvermədən kənar döş ifrazatı, istilik basması və ya nəzərəçarpan çəki dəyişməsi varsa, bunları ayrıca qeyd edin. Eyni əlamət müxtəlif səbəblərdə görülə bilər.

Dövr qanaxmanın birinci günündən növbəti aybaşının birinci gününə qədər sayılır. Yetkin qadınlarda dövr adətən 21–35 gün arasında dəyişir və hər ay eyni uzunluqda olmaya bilər. Bir neçə gün fərq çox vaxt təbii dəyişkənlik sayılır.

Yeniyetməlikdə ilk aybaşılardan sonrakı illərdə dövr daha nizamsız ola bilər, çünki yumurtlama sistemi hələ tam oturuşmayıb. Bununla belə, aylarla davam edən fasilələr və ya digər əlamətlər müayinə tələb edir.

Öz dövrünüzün adi uzunluğunu bilmək gecikməni dəyərləndirmək üçün ən faydalı məlumatdır. “Mənim dövrüm həmişə 28 gündür” və ya “həmişə nizamsızdır” fərqi həkimə fərqli yönlər göstərir. Buna görə bir neçə ayın tarixini sadə qeydlərdə saxlayın.

Hormonal qorunma üsulunu dayandırdıqdan sonra dövrün bərpası bir neçə həftə və ya daha uzun çəkə bilər. Bu müddətdə aybaşının gecikməsi çox vaxt yumurtlama sisteminin yenidən oturuşması ilə bağlıdır, lakin hamiləlik ehtimalı hələ də qalır.

Bəzi hormonal üsullar, məsələn hormonlu uşaqlıqdaxili vasitə, aybaşını azaldır və ya tamamilə dayandıra bilər. Bu, üsulun tanınmış təsiri sayılır, amma gecikməni yalnız bununla izah etmədən hamiləlik testi aparmaq lazımdır.

Üsulu dəyişmisinizsə, bunun tarixini və aybaşının necə dəyişdiyini qeyd edin. Qorunma üsulunu dəyişmək barədə qərarı özbaşına verməyin, həkimlə məsləhətləşin.

Əvvəllər aybaşı görən qadında ardıcıl üç aybaşının olmaması qiymətləndirmə tələb edir. Dövr əvvəldən nizamsız olsa da, uzun fasilələri diqqətsiz qoymayın. Gecikmə təkrarlanırsa, əlavə şikayətlər varsa və ya hamiləlik planlayırsınızsa, bu müddəti gözləmədən müraciət edə bilərsiniz. İlk aybaşı 15 yaşa qədər başlamayıbsa, ayrıca müayinə lazımdır.

Hamiləlik ehtimalı ilə birlikdə birtərəfli aşağı qarın ağrısı, vaginal qanaxma, çiyin ucunda ağrı, güclü başgicəllənmə və ya huş itirmə uşaqlıqdankənar hamiləlikdə görülə bilər. Güclü ağrı və ya huş itirmədə təcili yardım alın. Müsbət testin olmaması belə vəziyyətdə yardım almağı gecikdirməməlidir.

Qorunmasız əlaqədən sonra təcili kontrasepsiya qəbul etmisinizsə, növbəti aybaşı gözlənildiyindən tez və ya gec gələ bilər. Bu, dərmanın yumurtlama vaxtına təsiri ilə əlaqədardır və özlüyündə təhlükəli deyil.

Aybaşı gözlənilən vaxtdan bir həftədən çox gecikirsə, hamiləlik testi aparmaq lazımdır. Qanaxma adi aybaşıdan çox fərqlidirsə, çox az (ləkələnmə kimi), çox bol və ya güclü ağrı ilə müşayiət olunursa, həkimə müraciət edin.

Təcili kontrasepsiyanın mütəmadi qorunma üsulu olmadığını yadda saxlayın. Sizə uyğun daimi üsul barədə ginekoloqla danışmaq gələcəkdə belə narahatlığın təkrarlanmasını azalda bilər.

Son aybaşının tarixi, adi dövr uzunluğu, istifadə etdiyiniz dərmanlar, doğuş və südvermə barədə məlumat diaqnostikanın başlanğıcıdır. Ehtiyaca görə hamiləlik testi, seçilmiş hormon analizləri və USM aparıla bilər. Hər gecikmədə bütün hormonları yoxlamaq və ya MRT etmək tələb olunmur. Testlər konkret ehtimala uyğun seçilir.

Qəbul üçün əvvəlki üç-altı ayın tarixlərini, çəkidə dəyişiklikləri və dərman siyahısını hazırlayın. “Aybaşını gətirmək” üçün hormon, bitki qarışığı və ya başqa preparat qəbul etməzdən əvvəl səbəb aydınlaşdırılmalıdır. Qanaxmanın başlaması problemin həll olunduğunu öz-özünə sübut etmir.

Dövrün başlanğıcı əvvəlki aybaşının bitdiyi gün deyil, qanaxmanın ilk günüdür. Qeydlərdə ayın tarixini və qanaxmanın neçə gün sürdüyünü ayırın. Qorunmasız əlaqənin və testin tarixini də əlavə edin. Testin gecikmədən əvvəl, yoxsa sonra aparıldığını bilmək nəticəni anlamağa kömək edir. Bu məlumatı hazırlamaq üçün mütləq xüsusi tətbiq və ya ödənişli xidmət lazım deyil; sadə təqvim kifayətdir.

Menopauzaya yaxınlaşan qadınlarda, çox vaxt 40-cı illərdə, yumurtalıqların fəaliyyəti dəyişir. Bu mərhələ perimenopauza adlanır. Aybaşılar arasındakı fasilə uzana və ya qısala, qanaxma bol və ya az ola bilər.

Əlavə olaraq istilik basması, gecə tərləməsi, yuxu pozuntusu və əhval dəyişikliyi görünə bilər. Menopauza dedikdə isə 12 ay ardıcıl aybaşının olmaması nəzərdə tutulur.

Bu yaşda aybaşı gecikməsini yalnız perimenopauza kimi qəbul etməyin. Hamiləlik hələ də mümkün ola bilər və qorunma məsələsi həkimlə müzakirə olunmalıdır. Aybaşılar arası qanaxma və ya çox bol qanaxma isə ayrıca müayinə tələb edir.

Gecikmə zamanı internetdə və tanışlar arasında müxtəlif “sürətli üsullar” tövsiyə olunur: çox isti vanna, ağır fiziki yük, bitki dəmləmələri, böyük miqdarda vitamin və ya təsadüfi dərman. Bu üsulların aybaşını etibarlı şəkildə başlatdığı sübut olunmayıb.

Gecikmənin səbəbi aydınlaşmadan aybaşını süni şəkildə başlatmaq problemi aradan qaldırmır, yalnız onu gizlədir. Əsas səbəb stress, çəki dəyişməsi və ya hormonal pozuntudursa, düzgün müalicə məhz həmin səbəbə yönəlir.