Andrologiya — kişinin reproduktiv və cinsi funksiyasını öyrənən tibb sahəsidir: sonsuzluq, ereksiya və eyakulyasiya pozuntuları, testosteron çatışmazlığı.
Andrologiya kişi cinsiyyət sisteminin sağlamlığını öyrənir: xayaların, prostat vəzinin, toxum qovuqcuqlarının, cinsiyyət üzvünün işini və bu orqanların hormonal tənzimlənməsini. Androloq adətən əlavə hazırlıq keçmiş uroloq və ya endokrinoloqdur; o, həm reproduktiv məsələlərlə (övlad sahibi olmaq qabiliyyəti), həm də kişinin cinsi funksiyası ilə məşğul olur.
İxtisasın mahiyyəti
Andrologiya urologiya, endokrinologiya, reproduktologiya, genetika və seksologiya ilə sıx bağlıdır. Bütün sidik ifrazı sistemini əhatə edən ümumi urologiyadan fərqli olaraq androloq kişi cinsiyyət orqanlarına və onların funksiyasına diqqət yetirir. Problemlərin bir hissəsi konservativ yolla — həyat tərzinin dəyişdirilməsi, dərmanlar, psixoterapiya ilə həll olunur, bir hissəsi isə mikrocərrahiyyə tələb edir.
Klinik əhəmiyyəti
Androloqa aşağıdakı hallarda müraciət edilir:
- kontrasepsiyasız müntəzəm cinsi həyata baxmayaraq cütlükdə bir il ərzində hamiləliyin olmaması;
- spermoqrammada dəyişikliklər;
- ereksiyanın zəifləməsi, həddən artıq tez və ya heç baş verməyən boşalma;
- cinsi istəyin azalması, yorğunluq və testosteron çatışmazlığının digər əlamətləri;
- xaya kisəsində ağrı, böyümə və ya bərkimə, toxum ciyəsinin venalarının genişlənməsi;
- kişilərdə süd vəzilərinin böyüməsi, yeniyetmələrdə cinsi yetişkənliyin gecikməsi.
Androloji şikayətlər çox vaxt ümumi xəstəliklərin ilk siqnalı olur. Məsələn, erektil disfunksiya ürəyin işemik xəstəliyindən bir neçə il əvvəl yarana bilər, aşağı testosteron isə tez-tez piylənmə və 2-ci tip şəkərli diabetlə müşayiət olunur. Buna görə yaxşı androloq yalnız cinsiyyət orqanlarını deyil, ürək-damar və metabolik riski də qiymətləndirir.
Hansı xəstəliklərlə bağlıdır
Andrologiyanın məşğul olduğu əsas vəziyyətlər: kişi sonsuzluğu və spermatogenezin pozulması (azoospermiya, oliqozoospermiya, astenozoospermiya, teratozoospermiya), kişi hipoqonadizmi, erektil disfunksiya, vaxtından əvvəl və retroqrad eyakulyasiya, prostatit, varikosele, kriptorxizm, Peyroni xəstəliyi, xaya və onun artımının iltihabı, ginekomastiya. Əsas müayinə üsulları — baxış, spermoqramma, hormonal profil (testosteron, LH, FSH, prolaktin), xaya kisəsi orqanlarının və prostat vəzinin USM-i, genetik testlər.
Xayada qəfil şiddətli ağrı təxirəsalınmaz vəziyyətdir (burulma ola bilər): planlı qəbulu gözləmədən xəstəxanaya getmək və ya təcili tibbi yardım (103) çağırmaq lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Kişi sonsuzluğu
- Kişi hipoqonadizmi
- Erektil disfunksiya
- Spermoqramma
- Vaxtından əvvəl eyakulyasiya
- Prostatit
- Varikosele
- Testosteron
