Triqliseridlərin artması, YSLP xolesterinin azalması və kiçik sıx ASLP hissəciklərinin üstünlüyü ilə gedən, aterosklerozu sürətləndirən lipid mübadiləsi pozuntusu.
Aterogen dislipidemiya dislipidemiyanın xüsusi formasıdır və çox vaxt «lipid triadası» adlanır: triqliseridlərin yüksək səviyyəsi, yüksək sıxlıqlı lipoproteinlərin (YSLP) xolesterininin aşağı olması və aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərin (ASLP) kiçik, sıx hissəciklərinin çoxluğu. Bu hissəciklər arteriya divarına asan keçir və orada uzun müddət qalır. Buna görə ümumi xolesterin normal görünsə belə, ateroskleroz, infarkt və insult riski artır.
Səbəblər və risk amilləri
Əsas mexanizm insulinə rezistentlikdir. Ona görə də bu pozuntu abdominal piylənmə, metabolik sindrom, prediabet və 2-ci tip şəkərli diabet zamanı tez-tez rast gəlinir. Az hərəkətli həyat tərzi, sadə karbohidratların və alkoqolun çox qəbulu, siqaret çəkmə, xroniki böyrək xəstəliyi, hipotireoz və irsi meyillilik də rol oynayır.
Simptomlar
Pozuntunun özü şikayət yaratmır. O, ağırlaşmalar mərhələsində özünü göstərir: stenokardiya, ayaqlarda yeriyərkən ağrı, miokard infarktı və ya insult. Triqliseridlər çox yüksək olduqda kəskin pankreatit inkişaf edə bilər.
Diaqnostika
- Ac qarına lipidoqramma: triqliseridlər, ümumi xolesterin, ASLP, YSLP.
- Qeyri-YSLP xolesterinin və göstəriş olduqda apolipoprotein B-nin təyini — bunlar aterogen hissəciklərin sayını daha dəqiq əks etdirir.
- Qlükoza, qlikozilləşmiş hemoqlobin, bel çevrəsi və arterial təzyiqin ölçülməsi.
- Ümumi ürək-damar riskinin qiymətləndirilməsi, lazım gələrsə yuxu arteriyalarının USM-i.
Müalicə
Əsas addım həyat tərzinin dəyişdirilməsidir: çəkinin azaldılması, müntəzəm aerob fiziki fəallıq, şəkər, təmizlənmiş karbohidratlar və alkoqolun məhdudlaşdırılması, siqaretdən imtina. Dərmanlar arasında adətən ilk seçim statinlərdir: onlar ASLP-ni və ürək-damar riskini azaldır. Triqliseridlər yüksək qalarsa, həkim fibratlar və ya resept üzrə omeqa-3 yağ turşusu preparatları əlavə edə bilər. Eyni zamanda diabet və arterial hipertenziya müalicə olunur. Müalicənin hədəflərini və preparatları yalnız həkim müəyyən edir.
Profilaktika
Normal çəkinin qorunması, həftədə ən azı 150 dəqiqə fiziki fəallıq, tərəvəz, tam taxıl, balıq və bitki yağları ilə zəngin qidalanma, 40 yaşdan sonra, risk amilləri olduqda isə daha tez lipidlərin müntəzəm yoxlanılması tövsiyə olunur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş sümüyü arxasında sıxıcı ağrı, təngnəfəslik, qolda və ya ayaqda qəfil zəiflik, nitqin pozulması və ya üzün asimmetriyası yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Yüksək triqliseridlər fonunda qarında güclü qurşaqvari ağrı da təcili yardım tələb edir.
Üst termin: Dislipidemiya
Əlaqəli terminlər
- Dislipidemiya
- Hipertriqliseridemiya
- Yüksək sıxlıqlı lipoproteinlər
- Aşağı sıxlıqlı lipoproteinlər
- Metabolik sindrom
- Şəkərli diabet
- Ateroskleroz
- Lipidoqramma
