Su çiçəyi

Su çiçəyi herpesviruslar ailəsinə aid varisella-zoster virusunun törətdiyi kəskin infeksiyadır. Daha çox uşaqlar xəstələnir və onlarda xəstəlik adətən yüngül keçir. Yeniyetmələrdə, böyüklərdə, hamilələrdə və immuniteti zəif olanlarda su çiçəyi daha təhlükəlidir. Sağaldıqdan sonra virus sinir qanqlilərində qalır və illər sonra qurşaqvari herpes törədə bilər.

Səbəblər və risk amilləri

Virus çox yoluxucudur, hava-damcı yolu ilə və qabarcıqların möhtəviyyatı ilə təmas zamanı ötürülür. İnkubasiya dövrü 10–21 gündür. Xəstə səpgi çıxmazdan təxminən 1–2 gün əvvəldən bütün elementlər qartmaqla örtülənədək yoluxdurucudur. Peyvənd olunmamış və əvvəllər xəstələnməmiş insanlar yaxın təmasda demək olar ki, həmişə yoluxur.

Simptomlar

• temperaturun yüksəlməsi, halsızlıq, baş ağrısı;
• səpgi: qırmızı ləkələr şəffaf möhtəviyyatlı qabarcıqlara, sonra qartmaqlara çevrilir;
• səpgi dalğalarla çıxır, buna görə eyni vaxtda müxtəlif mərhələlərdə elementlər görünür;
• gövdə, üz, tüklü baş dərisi, bəzən ağız və cinsiyyət orqanlarının selikli qişası zədələnir;
• güclü qaşınma.

Mümkün ağırlaşmalar: dərinin bakterial infeksiyalaşması, pnevmoniya (xüsusilə böyüklərdə və siqaret çəkənlərdə), ensefalit və beyincik ataksiyası; hamiləlik zamanı xəstələndikdə döl və yenidoğulmuş üçün risk.

Diaqnostika

Diaqnoz adətən xarakterik səpgiyə görə qoyulur. Şübhəli hallarda və risk qrupundan olan xəstələrdə qabarcıq möhtəviyyatının PZR-i aparılır və ya anticisimlər təyin edilir.

Müalicə

Sağlam uşaqlarda müalicə simptomatikdir: qızdırmasalıcı (parasetamol), qaşınmaya qarşı vasitələr, qısa kəsilmiş dırnaqlar, gündəlik duş. Reye sindromu riskinə görə uşaq və yeniyetmələrə aspirin vermək olmaz; ağır dəri infeksiyaları riskinin artması səbəbindən su çiçəyi zamanı ibuprofen də adətən tövsiyə edilmir. Antivirus dərmanları (asiklovir, valasiklovir) həkim yeniyetmələrə, böyüklərə, hamilələrə, immun çatışmazlığı olanlara və ağırlaşmalarda təyin edir.

Profilaktika

Su çiçəyinə qarşı effektiv vaksin mövcuddur. Təmasdan sonra peyvənd olunmamış şəxslərə təcili vaksinasiya və ya spesifik immunoqlobulin tövsiyə oluna bilər — qərarı həkim verir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• təngnəfəslik, öskürək, döş qəfəsində ağrı;
• güclü baş ağrısı, qusma, yerişin qeyri-sabitliyi, yuxululuq;
• qabarcıqlar ətrafında qızartı, ödem və ağrı, irinli ifrazat;
• səpgiyə qansızmalar, 4 gündən çox 39 °C-dən yüksək temperatur.

Qıcolmalar, huşun qarışması və ya kəskin təngnəfəslik zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.