Hipoksemiya arterial qanda oksigen miqdarının azalmasıdır. Saturasiya (SpO2) və oksigenin parsial təzyiqi (PaO2) ilə aşkarlanır və tez-tez toxuma hipoksiyasına səbəb olur.
Hipoksemiya arterial qanda oksigen miqdarının laborator yolla təsdiqlənmiş azalmasıdır. Onu hipoksiyadan fərqləndirmək vacibdir: hipoksemiya qana, hipoksiya isə toxumalarda oksigen çatışmazlığına aiddir. Hipoksemiya hipoksiyanın ən çox rast gəlinən, lakin yeganə olmayan səbəbidir.
Səbəblər və risk amilləri
- Ağciyər xəstəlikləri: pnevmoniya (o cümlədən COVID-19 zamanı), XOAX və astmanın kəskinləşməsi, ağciyər ödemi, interstisial xəstəliklər, atelektaz.
- Ağciyərlərdə qan axınının pozulması: ağciyər arteriyasının tromboemboliyası, qanın sağdan sola axıdıldığı bəzi anadangəlmə ürək qüsurları.
- Hipoventilyasiya: dərmanlarla tənəffüsün zəifləməsi, sinir-əzələ xəstəlikləri, yuxu apnoesi.
- Nəfəs alınan havada oksigenin az olması: yüksək dağlıq ərazi, qapalı otaqlar.
Simptomlar
Təngnəfəslik, tənəffüsün və ürəkdöyünmənin tezləşməsi, narahatlıq, baş ağrısı, tez yorulma. Ağır hipoksemiyada dodaqlar və barmaq ucları göyərir, huş dumanlanır. Xroniki ağciyər xəstəliklərində orqanizm qismən uyğunlaşır və insan oksigenin azaldığını uzun müddət hiss etməyə bilər.
Diaqnostika
İlkin qiymətləndirmə pulsoksimetriya ilə aparılır: sağlam insanda sakit vəziyyətdə SpO2 adətən 95–100% olur. Daha dəqiq məlumatı arterial qanın qaz analizi verir: PaO2 80 mm c.s.-dan aşağı olduqda hipoksemiya, 60 mm c.s.-dan aşağı olduqda isə tənəffüs çatışmazlığı əlaməti hesab olunur. Pulsoksimetrin dəqiqliyinə soyuq əllər, dırnaq lakı, qan dövranının pozulması, dəm qazı zəhərlənməsi təsir edir. Səbəbi tapmaq üçün ağciyərlərin rentgenoqrafiyası və ya KT, EKQ, exokardioqrafiya, lazım gəldikdə KT-angioqrafiya aparılır.
Müalicə
Həkimin seçdiyi hədəf saturasiya ilə oksigen terapiyası aparılır (xəstələrin əksəriyyətində 94–98%, CO2 ləngiməsi riski olduqda daha aşağı) və əsas xəstəlik müalicə olunur: bakterial pnevmoniyada antibiotiklər, bronxolitiklər, ağciyər ödemində diuretiklər, AATE-də antikoaqulyantlar. Effekt olmadıqda qeyri-invaziv və ya invaziv ağciyər ventilyasiyası tətbiq edilir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Ev pulsoksimetri SpO2-ni 92%-dən aşağı göstərirsə (xroniki ağciyər xəstəliyində isə adi səviyyənizdən nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı), təngnəfəslik sakit vəziyyətdə yaranırsa, dodaqlar göyərirsə, huş dumanlanır və ya döş qəfəsində ağrı varsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Hipoksiya
- Oksigen saturasiyası
- Pulsoksimetriya
- Arterial qanın qaz analizi
- Oksigen terapiyası
- Tənəffüs çatışmazlığı
- Sianoz
- Oksigenasiya
