Diaqnoz — müayinə və qəbul edilmiş təsnifat əsasında həkimin xəstənin xəstəliyi və ya vəziyyəti haqqında tərtib etdiyi tibbi rəydir.
Diaqnoz həkimin xəstəliyin xarakteri və xəstənin vəziyyəti haqqında qəbul edilmiş təsnifatların terminləri ilə ifadə olunmuş rəyidir. Söz yunan dilində «tanıma» mənasını verir. Düzgün diaqnoz müalicənin seçilməsinin, proqnozun qiymətləndirilməsinin, əmək qabiliyyətsizliyi sənədlərinin rəsmiləşdirilməsinin və statistik uçotun əsasıdır. Diaqnozları kodlaşdırmaq üçün Xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatı (XBT-10, tədricən XBT-11 tətbiq edilir) istifadə olunur.
Diaqnoz necə qoyulur
- Anamnezin toplanması — şikayətlər, xəstəlik və həyat tarixçəsi, dərmanlar, irsiyyət.
- Fiziki müayinə — baxış, palpasiya, perkussiya, auskultasiya, təzyiqin, nəbzin, temperaturun ölçülməsi.
- Laborator müayinələr — qan, sidik analizləri, lazım gəldikdə spesifik testlər.
- İnstrumental üsullar — EKQ, ultrasəs müayinəsi, rentgenoqrafiya, KT, MRT, endoskopiya, biopsiya.
- Differensial diaqnostika — oxşar vəziyyətlərin müqayisəsi və alternativlərin istisna edilməsi.
Diaqnozun növləri
- İlkin — ilk müraciətdə qoyulur və müayinə getdikcə dəqiqləşdirilir.
- Klinik (yekun) — müayinə nəticələri ilə təsdiqlənmiş diaqnoz.
- Əsas xəstəlik, ağırlaşmalar və yanaşı xəstəliklər — tam diaqnozun strukturu: əsas xəstəlik, onun ağırlaşmaları və mövcud digər xəstəliklər.
- Funksional — funksiyanın pozulma dərəcəsini təsvir edir (məsələn, ürək çatışmazlığının sinfi).
Klinik əhəmiyyəti
Diaqnoz yeni məlumatlar ortaya çıxdıqda dəyişə bilən işçi fərziyyədir: bəzən xəstəliyin gedişi və ya müalicəyə cavab onu yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir. Səhvlər daha çox qeyri-tipik gedişdə, nadir xəstəliklərdə, məlumat çatışmazlığında baş verir. Buna görə həkimə bütün simptomlar, hətta əhəmiyyətsiz görünənlər haqqında danışmaq, əvvəlki müayinələrin nəticələrini gətirmək və təyin edilmiş müayinələrdən keçmək vacibdir. Xəstənin öz diaqnozunu bilmək, anlaşıqlı formada izahat almaq və şübhə olduqda başqa mütəxəssisdən ikinci rəy almaq hüququ var.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Diaqnoz qoyulub müalicəyə başlandıqdan sonra vəziyyət nəzərəçarpacaq dərəcədə pisləşirsə və ya yeni ciddi simptomlar yaranıbsa, planlı qəbulu gözləmədən həkimə xəbər verin; təhlükəli əlamətlər — döş qəfəsində ağrı, təngnəfəslik, nitqin pozulması, huşun itirilməsi — olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.
