Fəqərəarası diskin xarici fibroz halqası cırılmadan fəqərələrin sərhədindən kənara qabarması — diskin degenerasiyasının mərhələlərindən biri.
Sinonimlər: Disk protruziyası
Fəqərəarası disk protruziyası diskin fəqərə cisimlərinin sərhədindən kənara qabarmasıdır; bu zaman xarici fibroz halqa nazikləşir, lakin cırılmır. Yırtıqdan fərqli olaraq diskin nüvəsi halqanın daxilində qalır. Protruziyalar heç bir şikayəti olmayan insanlarda MRT-də çox tez-tez aşkar edilir, buna görə də yalnız şəkildəki tapıntı həmişə kürək ağrısını izah etmir.
Səbəblər və risk amilləri
- Disklərdə yaşla bağlı degenerativ dəyişikliklər.
- Uzunmüddətli statik yüklər, oturaq iş, az hərəkətlilik.
- Əyilərək və burularaq ağır əşya qaldırma.
- Artıq bədən çəkisi, siqaret çəkmə.
- İrsi meyillilik.
Simptomlar
Protruziya çox vaxt simptomsuz keçir. Ətraf toxumaları qıcıqlandırdıqda aşağıdakılar yaranır:
- uzun oturma və əyilmə zamanı güclənən bel və ya boyun ağrısı;
- kürək əzələlərinin gərginliyi, hərəkətin məhdudlaşması;
- sinir kökcüyü sıxıldıqda — ayağa və ya qola yayılan ağrı, keyimə, göynəmə (radikulopatiya).
Diaqnostika
Həkim ağrının xarakterini və nevroloji statusu — refleksləri, həssaslığı, əzələ gücünü qiymətləndirir. MRT diski görüntüləmək üçün ən informativ üsuldur, lakin xəbərdarlıq əlamətləri olmayan qeyri-spesifik kürək ağrısında ilk həftələrdə adətən təyin edilmir. Qərar protruziyanın səviyyəsinin simptomlara uyğun gəlib-gəlmədiyi nəzərə alınaraq verilir.
Müalicə
Müalicə konservativdir və əksər hallarda ağrı bir neçə həftəyə keçir. Mümkün qədər fəal qalmaq tövsiyə olunur — yataq rejimi bərpanı ləngidir. Ağrını azaltmaq üçün həkim qeyri-steroid iltihabəleyhinə dərmanlar, qısa kurs miorelaksantlar təyin edə bilər. Əsas yeri kürək və gövdə əzələlərini gücləndirən müalicəvi bədən tərbiyəsi və hərəkətlərin düzgün biomexanikasının öyrədilməsi tutur. Protruziyada cərrahi müdaxilə nadir hallarda lazım olur.
Profilaktika
Mütəmadi fiziki fəallıq, oturaq işdə fasilələr, ağırlığı düz kürəklə, ayaqların hesabına qaldırmaq, çəkiyə nəzarət.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Sidik ifrazının və ya defekasiyanın pozulması, aralıq nahiyəsində keyimə — «at quyruğu» sindromu ola bilər, təcili yardım lazımdır.
- Ayaqda və ya qolda sürətlə artan zəiflik, «sallanan» pəncə.
- Qızdırma, izahsız arıqlama ilə müşayiət olunan, travmadan sonra yaranan və ya onkoloji xəstəsi olan insanda kürək ağrısı.
Əlaqəli terminlər
- Fəqərəarası disk yırtığı
- Osteoxondroz
- Onurğanın degenerativ xəstəliyi
- Radikulopatiya
- Kürək ağrısı
- Lümbalgiya
- Maqnit-rezonans tomoqrafiya
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi
