Onurğa beyni sinirinin kökcüyünün zədələnməsi; həmin kökcüyün nahiyəsində qola və ya ayağa yayılan ağrı, keyimə və zəifliklə özünü göstərir.
Sinonimlər: Radikulit
Radikulopatiya onurğa beyni sinirinin kökcüyünün onurğa kanalından çıxdığı yerdə sıxılması və ya iltihabıdır. Gündəlik həyatda buna radikulit deyilir. Ən çox bel kökcükləri (ağrı ayağa yayılır — işias) və boyun kökcükləri (ağrı qola yayılır) zədələnir. Döş radikulopatiyası daha nadir rast gəlinir.
Səbəblər və risk amilləri
- Fəqərəarası disk yırtığı — 50 yaşadək insanlarda əsas səbəb.
- Yaşla bağlı dəyişikliklər: osteofitlər, bağların hipertrofiyası, fəqərəarası dəliyin və ya onurğa kanalının stenozu.
- Spondilolistez — fəqərənin yerdəyişməsi.
- Daha nadir — şişlər, infeksiyalar, qurşaqvari herpes, kökcüklərin diabetik zədələnməsi.
Simptomlar
- Qol və ya ayaq boyunca müəyyən zonada (dermatomda), bəzən barmaqlaradək yayılan kəskin, sancan ağrı.
- Öskürək, asqırma, əyilmə zamanı ağrının güclənməsi.
- Keyimə, göynəmə, dəri həssaslığının azalması.
- Ayrı-ayrı əzələlərin zəifliyi: məsələn, dabana və ya barmaq ucuna qalxmaq çətinləşir, əlin tutma gücü zəifləyir.
- Müvafiq reflekslərin zəifləməsi.
Diaqnostika
Nevroloq ağrının, həssaslığın və reflekslərin paylanmasına görə zədələnmənin səviyyəsini müəyyən edir. Sinir gərilmə testləri aparılır. MRT 4–6 həftədən artıq davam edən ağrı, artan zəiflik, xəbərdarlıq əlamətləri olduqda və ya əməliyyat müzakirə edilərkən təyin olunur. Elektroneyromioqrafiya kökcük zədələnməsini təsdiqləməyə və onu periferik sinirin neyropatiyasından fərqləndirməyə kömək edir.
Müalicə
Əksər xəstələrdə konservativ müalicə fonunda simptomlar bir neçə həftə ərzində azalır. Ciddi yataq rejimi deyil, mümkün fəallığı qorumaq vacibdir. Həkim qeyri-steroid iltihabəleyhinə dərmanlar, güclü kökcük ağrısında — neyropatik ağrının müalicəsi üçün preparatlar təyin edə bilər. Sonra müalicəvi bədən tərbiyəsi və fizioterapiya əlavə olunur. İnadlı ağrıda qlükokortikoidlərin epidural inyeksiyaları mümkündür. Əməliyyat proqressivləşən zəiflik, «at quyruğu» sindromu və ya bir neçə ay ərzində konservativ müalicənin effektsizliyi zamanı göstərişdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Sidik və nəcisin saxlanması və ya saxlanılmaması, aralıq nahiyəsində keyimə — bu, təcili vəziyyətdir.
- Ayaqda və ya qolda sürətlə artan zəiflik.
- Yüksək hərarətlə, travmadan sonra, anamnezində onkologiya olan xəstədə və ya sakitlikdə azalmayan gecə ağrısı.
Əlaqəli terminlər
- Servikal radikulopatiya
- Fəqərəarası disk yırtığı
- Fəqərəarası disk protruziyası
- Onurğa kanalının stenozu
- Lümboişialgiya
- Elektroneyromioqrafiya
- Maqnit-rezonans tomoqrafiya
- Keyimə
