Xarakterik «ana lövhə» ilə başlayan, sonra gövdədə çəhrayı pulcuqlu səpgi ilə davam edən, öz-özünə keçən kəskin dəri xəstəliyi.
Sinonimlər: Jiber dəmrovu
Jiber çəhrayı dəmrovu geniş yayılmış iltihabi dəri xəstəliyidir, ən çox yeniyetmələrdə və gənc yaşlılarda, adətən yazda və payızda rast gəlinir. Onu 6-cı və 7-ci tip herpes viruslarının yenidən aktivləşməsi ilə əlaqələndirirlər. Xəstəlik adətən 6–8 həftəyə, bəzən daha uzun müddətə öz-özünə keçir və nadir hallarda təkrarlanır. Yoluxuculuğu aşağıdır, xəstəni təcrid etməyə ehtiyac yoxdur.
Səbəblər və risk amilləri
Virus mənşəli olduğu güman edilir: səpgidən 1–2 həftə əvvəl çoxları halsızlıq, boğaz ağrısı və ya soyuqdəymə qeyd edir. Oxşar səpgini bəzi dərmanlar da törədə bilər, ona görə həkim son vaxtlar hansı preparatların qəbul edildiyini soruşur.
Simptomlar
- Əvvəlcə 2–5 sm ölçüdə bir iri oval ləkə — kənarı yaxalıq kimi pulcuqlanan «ana lövhə» yaranır.
- Bir neçə gün sonra gövdədə və çiyinlərdə dərinin gərilmə xətləri boyunca uzanan çoxsaylı xırda çəhrayı ləkələr çıxır — şəkil küknar budaqlarını xatırladır.
- Üz, ovuclar və ayaqaltları adətən zədələnmir.
- Qaşınma orta dərəcəlidir və ya olmur; isti duşdan, tərləmədən, paltarın sürtünməsindən sonra güclənir.
Diaqnostika
Diaqnoz tipik mənzərəyə əsasən qoyulur. Oxşar vəziyyətləri istisna etmək üçün dermatoloq göbələyə qaşıntı (dermatofitiya, rəngarəng dəmrov) və sifilisə qan analizi təyin edə bilər: ikincili sifilis oxşar səpgi verir, lakin çox vaxt ovucları və ayaqaltlarını da tutur. Qeyri-tipik gedişdə bəzən biopsiya aparılır.
Müalicə
Xüsusi müalicə tələb olunmur. Yumşaq qulluq tövsiyə edilir: isti deyil, ılıq duş, nəmləndirici vasitələr, pambıq geyim, kisə və qıcıqlandırıcı kosmetikadan çəkinmək. Qaşınma zamanı həkim antihistamin preparatlar və ya yerli qlükokortikoidlər, geniş və uzunsürən səpgidə isə fototerapiya və ya virus əleyhinə vasitə təyin edə bilər. Dəriyə öz-özünə göbələkəleyhinə krem və ya spirtli məhlullar sürtmək məsləhət deyil.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
- Səpgi hamiləlik zamanı yaranıbsa — hamiləliyi aparan həkimə bildirin: erkən dövrdə daha diqqətli nəzarət lazımdır.
- Səpgi ovuclara, ayaqaltlarına, selikli qişalara yayılır, limfa düyünləri böyüyür.
- Səpgi 3 aydan artıq keçmir, qabarcıqlar və ya irinciklər yaranır.
- Yüksək hərarət və ümumi vəziyyətin kəskin pisləşməsi çəhrayı dəmrov üçün xas deyil və təcili müayinə tələb edir.
