Adinamiya — hərəkət fəallığının və fiziki gücün kəskin azalmasıdır; insan adi hərəkətləri çətinliklə edir və ya ümumiyyətlə edə bilmir.
Adinamiya güclü halsızlıq və hərəkət fəallığının kəskin azalması ilə müşayiət olunan vəziyyətdir. İnsan vaxtının çoxunu uzanıb və ya oturub keçirir, hər hərəkət ona zəhmət bahasına başa gəlir, reaksiyaları ləngiyir. Adi yorğunluqdan fərqli olaraq adinamiya istirahətdən sonra keçmir və adətən ayrıca xəstəlik deyil, orqanizmdə ciddi pozuntunun əlamətidir.
Mümkün səbəblər
- Ağır infeksiyalar və intoksikasiyalar — sepsis, pnevmoniya, ağır qrip, zəhərlənmələr.
- Su-elektrolit balansının pozulması — susuzlaşma, qanda kalium və ya natriumun azalması.
- Endokrin xəstəliklər — hipotireoz, böyrəküstü vəzi çatışmazlığı, kompensasiya olunmamış şəkərli diabet, hipoqlikemiya.
- Qan xəstəlikləri və üzülmə — ağır anemiya, onkoloji xəstəliklər, kaxeksiya.
- Nevroloji və əzələ xəstəlikləri — insultun nəticələri, miasteniya, parkinsonizm.
- Psixi pozuntular — hərəkətə təhrikin azaldığı ağır depressiya.
- Dərmanların yan təsiri — sedativ vasitələr, bəzi antihipertenziv preparatlar.
Hansı əlamətlər müşayiət edir
Adinamiya ilə yanaşı tez-tez yuxululuq, ləngimə, əzələ zəifliyi, iştahanın azalması, başgicəllənmə və aşağı arterial təzyiq müşahidə olunur. İnfeksiya zamanı qızdırma və üşütmə, susuzlaşmada ağız quruluğu və az sidik ifrazı, endokrin pozuntularda isə çəkinin dəyişməsi, üşümə və ya əksinə, tərləmə əlavə olunur.
Diaqnostika
Həkim zəifliyin nə qədər tez yarandığını, hansı dərmanların qəbul edildiyini və xroniki xəstəliklərin olub-olmadığını aydınlaşdırır. Adətən ümumi qan analizi, qlükoza, elektrolitlər, kreatinin və qaraciyər göstəriciləri daxil olmaqla biokimyəvi qan analizi, həmçinin tireotrop hormon təyin edilir. Göstərişə görə EKQ, döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası, ultrasəs müayinəsi və nevroloq məsləhəti aparılır. Müalicə aşkar edilmiş səbəbin aradan qaldırılmasına yönəlir və həkim tərəfindən təyin olunur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Adinamiya bir neçə saat ərzində inkişaf edibsə, huşun qarışıqlığı, yüksək temperatur, təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı, təzyiqin kəskin düşməsi və ya bir sutka ərzində sidiyin olmaması ilə müşayiət olunursa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Bir qolun və ya ayağın qəfil zəifləməsi, üzün asimmetriyası və ya nitqin pozulması insult əlamətləridir — dərhal 103-ə zəng edin. Yaşlılarda və diabetli xəstələrdə qəfil adinamiya həmin gün həkim müayinəsi tələb edir.
