Aorta divarının piləklər və kalsinatların əmələ gəlməsi ilə aterosklerotik zədələnməsi; sistem aterosklerozun göstəricisi, anevrizma və emboliya risk amili.
Aortanın aterosklerozu orqanizmin ən iri arteriyasının divarında aterosklerotik piləklərin toplanmasıdır. Daha çox aortanın qarın hissəsi, nisbətən az döş hissəsi zədələnir. Aortanın diametri böyük olduğundan onun mənfəzi demək olar ki, heç vaxt tam tutulmur, lakin dəyişmiş divar elastikliyini itirir, genişlənə və emboliya mənbəyinə çevrilə bilər. Aortada ateroskleroz aşkarlanırsa, ürək, beyin və ayaq arteriyalarının da zədələnmə riski yüksəkdir.
Səbəblər və risk amilləri
Ümumi aterosklerozla eynidir: siqaret çəkmə (xüsusilə qarın aortası üçün), yüksək ASLP xolesterini, arterial hipertenziya, şəkərli diabet, piylənmə, yaş, kişi cinsi və irsiyyət.
Simptomlar
Xəstəlik çox vaxt rentgen, USM və ya KT zamanı təsadüfən aşkarlanır. Mümkün təzahürlər ağırlaşmalarla bağlıdır:
- aortanın sərtliyi səbəbindən sistolik təzyiqin artması;
- aortanın bifurkasiyası zədələndikdə yeriyərkən ayaqlarda ağrı;
- bağırsaq arteriyaları daraldıqda yeməkdən sonra qarında ağrı;
- ayaq barmaqlarının, böyrəklərin, beynin kiçik damarlarında emboliya;
- aorta anevrizmasının formalaşması.
Diaqnostika
Qarın aortasının USM-i, KT-angioqrafiya, MRT, exokardioqrafiya (döş aortası üçün transezofageal üsul da daxil olmaqla) istifadə olunur. Lipidoqramma, qlükoza, böyrək funksiyası, həmçinin yuxu, koronar və ayaq arteriyalarının vəziyyəti mütləq qiymətləndirilir.
Müalicə
Əsas yer risk amillərinə nəzarət və dərman müalicəsinə məxsusdur: ASLP-ni azaltmaq üçün statinlər, antihipertenziv preparatlar, göstəriş olduqda antiaqreqantlar. Siqaretdən tam imtina vacibdir. Anevrizma və ya ciddi stenoz olduqda endovaskulyar və ya açıq cərrahi müdaxilə nəzərdən keçirilir. Qərarı həkim (kardioloq, damar cərrahı) verir.
Profilaktika
Siqaret çəkməmək, sağlam qidalanma, müntəzəm fiziki fəallıq, təzyiq, xolesterin və qan şəkərinə nəzarət. Yaşlı kişilərə, xüsusən siqaret çəkənlərə qarın aortasının skrininq USM-i tövsiyə oluna bilər.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş qəfəsində, kürəkdə və ya qarında qəfil kəskin «yırtılma» xarakterli ağrı, zəiflik, huşunu itirmə, həmçinin ayaqda qəfil ağrı, solğunluq və soyuma olarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Ateroskleroz
Əlaqəli terminlər
- Ateroskleroz
- Qarın aortasının anevrizması
- Aorta anevrizması
- Aortal qapağın kalsinozu
- Aterosklerotik pilək
- Aortanın laylanması
- KT-angioqrafiya
- Lipidoqramma
