Aspartataminotransferaza (AST) qaraciyər, ürək və skelet əzələləri hüceyrələrində olan fermentdir; qanda artması bu toxumaların zədələnməsini əks etdirir.
Sinonimlər: AST, AsAT
Aspartataminotransferaza (AST) amin turşuları mübadiləsinin fermentidir və qaraciyərdə, miokardda, skelet əzələlərində, böyrəklərdə və eritrositlərdə olur. ALT-dən fərqli olaraq AST qaraciyər üçün daha az spesifikdir, ona görə həmişə digər göstəricilərlə birlikdə şərh edilir. AST/ALT nisbəti (de Ritis əmsalı) zədələnmənin səbəbini ehtimal etməyə kömək edir.
Nə üçün təyin edilir
- hepatit, piy və ya alkoqol mənşəli qaraciyər xəstəliyi, sirroz şübhəsi zamanı qaraciyərin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün;
- qaraciyərə təsir edə bilən dərmanlarla müalicəyə nəzarət üçün;
- əzələ zədələnməsinə şübhə olduqda (travma, miozit, ağır fiziki yük);
- profilaktik müayinədə biokimyəvi qan analizinin tərkib hissəsi kimi.
Miokard infarktının diaqnostikası üçün AST artıq istifadə edilmir — bunun üçün daha dəqiq markerlər (troponinlər) mövcuddur.
Hazırlıq
Analiz səhər acqarına verilir. 1–2 gün əvvəl alkoqol və intensiv fiziki yük istisna edilir, çünki bundan sonra AST xeyli arta bilər. Nümunənin hemolizinə yol verilməməlidir — ferment eritrositlərdə də var.
Normalar
Təxmini olaraq: kişilərdə 40 Vah/l-ə qədər, qadınlarda 32–35 Vah/l-ə qədər. Uşaqlarda göstəricilər daha yüksək ola bilər. İstinad intervalları laboratoriyadan, üsuldan, cinsdən və yaşdan asılıdır — analiz blankındakı normaya əsaslanın.
Kənarlaşmaların səbəbləri
AST-nin artması aşağıdakı hallarda mümkündür:
- virus, dərman, toksik və autoimmun hepatitlər;
- alkoqol mənşəli qaraciyər xəstəliyi — AST/ALT nisbətinin 2-dən çox olması tipikdir;
- qaraciyər sirrozu, bu zaman AST çox vaxt ALT-ni üstələyir;
- metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyi (adətən ALT AST-dən yüksəkdir);
- əzələ zədələnməsi, rabdomioliz, ağır fiziki yüklər;
- hemoliz, miokard infarktı, kəskin pankreatit.
ALT normal olduğu halda AST-nin təcrid olunmuş artımı ilk növbədə əzələ mənşəli səbəbi düşündürür: belə halda əlavə olaraq kreatinkinaza təyin edilir. Yekun nəticəni həkim simptomları, digər analizləri və USM-i nəzərə alaraq çıxarır.
Əlaqəli terminlər
- Alaninaminotransferaza
- Qamma-qlutamiltransferaza
- Biokimyəvi qan analizi
- Miokard infarktı
- Alkoqol mənşəli qaraciyər xəstəliyi
- Hepatit
- Qaraciyər sirrozu
- Qələvi fosfataza

