Qarın boşluğu orqanları ilə qarın pərdəsi arasında ağrı və ya bağırsaq keçməməzliyi törədən birləşdirici toxuma zolaqlarının yarandığı vəziyyət.
Sinonimlər: Bitişmələr
Bitişmələr bağırsaq ilgəkləri, digər orqanlar və qarın divarı arasında çapıq birləşmələridir. Bu, qarın pərdəsinin zədələnməyə təbii cavabıdır və qarın əməliyyatlarından sonra əksər xəstələrdə əmələ gəlir. Lakin yalnız bəzi insanlarda bitişmələr əlamətlər törədir — o zaman bitişmə xəstəliyindən danışılır.
Səbəblər və risk amilləri
- qarın və kiçik çanaq orqanlarında keçirilmiş əməliyyatlar, xüsusən açıq (laparotomiya) və təkrar əməliyyatlar;
- peritonit, ağırlaşmış appendisit, kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəlikləri;
- endometrioz;
- qarın travmaları, şüa terapiyası.
Simptomlar
- yeməkdən və ya yükdən sonra güclənən xroniki və ya dövri qarın ağrısı, dartılma hissi;
- köp, qəbizlik, nəcisin dəyişkənliyi;
- qadınlarda — çanaq ağrısı, uşaqlıq borularının keçiriciliyinin pozulması səbəbindən sonsuzluq;
- kəskin bitişmə mənşəli bağırsaq keçməməzliyi — ən təhlükəli təzahür.
Diaqnostika
Bitişmələr adi şəkillərdə pis görünür. Ultrasəs müayinəsi (bağırsağın qarın divarına nisbətən hərəkətliliyinin qiymətləndirilməsi), keçməməzlikdən şübhə olduqda qarın boşluğunun rentgenoqrafiyası və kontrastın bağırsaqla passajı, KT istifadə olunur. Bitişmələri dəqiq təsdiqləmək laparoskopiya zamanı mümkündür. Ağrının digər səbəblərini istisna etmək vacibdir.
Müalicə
Əlamətsiz bitişmələr müalicə olunmur. Mülayim əlamətlərdə — kiçik porsiyalarla qidalanma, nəcisin normallaşdırılması, yanaşı xəstəliklərin müalicəsi. Bitişmələrin cərrahi kəsilməsi (adheziolizis), daha çox laparoskopik, keçməməzlikdə və ya ifadəli davamlı şikayətlərdə aparılır; nəzərə alınır ki, əməliyyatın özü yeni bitişmələrə səbəb ola bilər. Qismən keçməməzliyi çox vaxt stasionarda konservativ yolla aradan qaldırmaq mümkün olur.
Profilaktika
Minimal invaziv üsullara üstünlük, ehtiyatlı cərrahi texnika, ayrı-ayrı hallarda bitişmə əleyhinə baryerlər. Faydası sübut olunmuş «sorucu» dərmanlar yoxdur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qarında tutmaşəkilli ağrı, təkrar qusma, köp, qazların və nəcisin çıxmasının dayanması, xüsusən qarın əməliyyatı keçirmiş insanda, bağırsaq keçməməzliyinin əlamətləridir. Təcili tibbi yardım (103) çağırın, müayinəyə qədər işlətmə və ağrıkəsici dərmanlar qəbul etməyin.
