Öd axarlarının və mədəaltı vəzi axarının xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsi üçün rentgen nəzarəti altında aparılan endoskopik prosedur.
Sinonimlər: ERXPQ, ERCP
Endoskopik retroqrad xolangiopankreatoqrafiya (ERXPQ, ERCP) endoskopiya və rentgeni birləşdirir. Ağız vasitəsilə onikibarmaq bağırsağa yan optikalı endoskop yeridilir, öd və pankreatik axarların açıldığı böyük duodenal məməcik tapılır və onun vasitəsilə kateter və kontrast maddə yeridilir. Hazırda sırf diaqnostika üçün daha çox MR-xolangioqrafiya və endoskopik ultrasəs müayinəsi istifadə olunur, ERXPQ isə ilk növbədə müalicəvi prosedur kimi aparılır.
Göstərişlər
- ümumi öd axarının daşları (xoledoxolitiaz) — onlar səbət və ya ballonla çıxarılır;
- kəskin xolangit — öd axınının təcili bərpası;
- mədəaltı vəzi və ya öd axarlarının şişi səbəbindən mexaniki sarılıq — stentin qoyulması;
- axarların daralması, öd kisəsi əməliyyatlarından sonra öd sızması;
- daşlar və ya axarın zədələnməsi ilə bağlı pankreatitin bəzi formaları;
- axarlardan material götürülməsi (fırça biopsiyası).
Əks-göstərişlər
Dəqiq müalicəvi göstəriş olmadan prosedurdan çəkinirlər. Qanın laxtalanmasının korreksiya edilməmiş ağır pozğunluqları, qeyri-sabit vəziyyət, əməliyyatlardan sonra dəyişmiş mədə və bağırsaq anatomiyası (xüsusi üsullar tələb olunur), hamiləlik (rentgen yalnız zəruri hallarda tətbiq edilir) məhdudiyyət sayılır.
Hazırlıq
Ən azı 6–8 saat yemək olmaz. Yodlu kontrasta allergiya, antikoaqulyant və antiaqreqantların qəbulu, hamiləlik barədə həkimə mütləq bildirin. Əvvəlcədən qan analizləri, o cümlədən laxtalanma göstəriciləri yoxlanılır.
Necə aparılır
Prosedur rentgen-əməliyyat otağında dərin sedasiya və ya ümumi anesteziya altında aparılır; pasiyent qarnı və ya sol böyrü üstə uzanır. Lazım olduqda papillosfinkterotomiya — daşları çıxarmaq və ya stent qoymaq üçün məməciyin kəsilməsi həyata keçirilir. Müddəti 30 dəqiqədən bir saat yarımadəkdir. Prosedurdan sonra pasiyent, adətən stasionarda, müşahidə altında qalır.
Mümkün ağırlaşmalar
ERXPQ adi qastroskopiyadan daha mürəkkəbdir. Ən çox rast gəlinən ağırlaşma müdaxilədən sonrakı kəskin pankreatitdir; onun profilaktikası üçün həkim dərman və texniki tədbirlərdən istifadə edə bilər. Məməcik kəsildikdən sonra qanaxma, perforasiya, xolangit də mümkündür.
Evə yazıldıqdan sonra qarnın yuxarı hissəsində kürəyə yayılan güclü ağrı, qusma, üşütmə ilə qızdırma, artan sarılıq, qara nəcis və ya qanlı qusma yaranarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Endoskopiya
Əlaqəli terminlər
- Xoledoxolitiaz
- Öd daşı xəstəliyi
- Xolangit
- Pankreatit
- Mədəaltı vəzi xərçəngi
- Endoskopik ultrasəs müayinəsi
- Endoskopiya
- Sarılıq
