Qanda eritrositlərin sayının yaş və cins normasından aşağı düşməsi; bir qayda olaraq anemiyanın laborator təzahürüdür.
Eritrositopeniya qanın vahid həcmində qırmızı qan hüceyrələrinin sayının azalmasıdır. O, adətən hemoqlobin və hematokritin düşməsi ilə müşayiət olunur və anemiya anlayışına uyğun gəlir, lakin termin məhz kəmiyyət tərəfini vurğulayır: eritrositlər lazım olduğundan azdır. Böyük kişilərdə normanın təxmini aşağı həddi təxminən 4,0 × 10¹²/l, qadınlarda təxminən 3,7–3,8 × 10¹²/l-dir; dəqiq dəyərlər laboratoriyadan və yaşdan asılıdır.
Səbəblər və risk amilləri
- qan itkisi: kəskin (travma, mədə-bağırsaq qanaxması) və ya xroniki (bol aybaşı, xoralar, bağırsaq şişləri);
- kifayət qədər hasil edilməmə: dəmir, vitamin B12 və ya fol turşusu çatışmazlığı, eritropoetin çatışmazlığı ilə xroniki böyrək xəstəliyi, hipotireoz, aplastik anemiya, mielodisplastik sindrom, sümük iliyinin şiş tərəfindən zədələnməsi, kimyaterapiya;
- sürətlənmiş parçalanma: hemolitik anemiyalar, talassemiya, oraqvari hüceyrəli anemiya, autoimmun proseslər, süni ürək qapaqları;
- qanın durulaşması: hamiləlik, həddindən artıq venadaxili infuziyalar — yalançı eritrositopeniya adlanan hal.
Simptomlar
Təzahürlər toxumalarda oksigen çatışmazlığı ilə bağlıdır: zəiflik, tez yorulma, dərinin solğunluğu, yük zamanı təngnəfəslik və ürəkdöyünmə, başgicəllənmə, qulaqlarda küy, diqqətin zəifləməsi. Hemoliz zamanı sarılıq və tünd sidik, B12 çatışmazlığında isə ətrafların keyiməsi əlavə olunur.
Diaqnostika
Eritrosit indeksləri (MCV, MCH) ilə ümumi qan analizi, retikulositlər, qan yaxması, ferritin, vitamin B12, folatlar, hemoliz göstəriciləri (bilirubin, LDH, haptoqlobin), kreatinin, nəcisdə gizli qan analizi. Lazım olduqda endoskopik və ginekoloji müayinə, sümük iliyinin tədqiqi aparılır.
Müalicə
Terapiya həmişə səbəbə yönəlir: dəmir və ya vitamin çatışmazlığının aradan qaldırılması, qanaxma mənbəyinin dayandırılması, böyrək və ya sümük iliyi xəstəliyinin müalicəsi, autoimmun hemolizdə immunosupressiya. Ağır anemiyada eritrosit köçürülməsi aparılır. Müayinəsiz dəmir preparatlarının özbaşına qəbulu ciddi xəstəliyi gizlədə bilər.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Huşunu itirmə, sakitlikdə ifadəli təngnəfəslik, 5 dəqiqədən uzun sürən döş ağrısı, qanlı qusma və ya qara qətranabənzər nəcis, zəiflik və solğunluğun kəskin artması zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Eritrosit
- Anemiya
- Dəmir defisitli anemiya
- B12-defisitli anemiya
- Hemolitik anemiya
- Aplastik anemiya
- Ümumi qan analizi
- Hemoqlobin
