Hidrops (su yığılması) — toxumalarda və ya bədən boşluqlarında artıq mayenin toplanmasının köhnəlmiş ümumi adıdır (ödem, assit, hidrotoraks, hidrosele).
Sinonimlər: Su yığılması
Hidrops, xalq arasında su yığılması, orqanizmin toxumalarında və ya boşluqlarında mayenin patoloji toplanmasını bildirən ənənəvi və əsasən köhnəlmiş termindir. Müasir tibbdə onun əvəzinə dəqiq adlar işlədilir: ödem — dərialtı toxumada maye, assit — qarın boşluğunda, hidrotoraks (plevral effuziya) — plevra boşluğunda, hidroperikard — ürək kisəsində, hidrosele — xaya qişalarında, anasarka — bütün bədənin yayılmış ödemi. Hidrops müstəqil xəstəlik deyil, başqa xəstəliyin təzahürüdür.
Səbəblər və risk amilləri
- Ürək çatışmazlığı — qanın durğunluğu ayaq ödemlərinə, assitə, hidrotoraksa səbəb olur.
- Qaraciyər sirrozu — qapı venasında təzyiqin artması və albuminin azalması assit yaradır.
- Böyrək xəstəlikləri — natrium və suyun ləngiməsi ilə nefrotik sindrom, xroniki böyrək xəstəliyi.
- Onkoloji proseslər — şiş mənşəli assit və plevrit.
- Ağır zülal çatışmazlığı — aclıq, sorulmanın pozulması.
- Yerli səbəblər — limfa axınının pozulması, iltihab, travma.
Simptomlar
Axşama doğru ayaqlarda ödem, barmaqla basdıqdan sonra çuxurun qalması, qarının və çəkinin artması, xüsusən uzanarkən təngnəfəslik, ağırlıq hissi, sidiyin miqdarının azalması. Hidrosele zamanı xaya kisəsinin ağrısız böyüməsi müşahidə olunur.
Diaqnostika
Həkim müayinə aparır və qan analizləri (ümumi zülal, albumin, kreatinin, qaraciyər göstəriciləri, natriuretik peptid), sidikdə zülal analizi, EKQ, exokardioqrafiya, qarın və plevra boşluqlarının ultrasəs müayinəsi, döş qəfəsinin rentgenoqrafiyasını təyin edir. Lazım gəldikdə mayeni müayinə etmək üçün punksiya aparılır.
Müalicə
Əsas — səbəbin müalicəsidir: ürək çatışmazlığının, qaraciyər və ya böyrək xəstəliyinin. Həkim sidikqovucu preparatlar (diuretiklər) və duzun məhdudlaşdırılmasını təyin edə bilər. Maye çox olduqda o, punksiya ilə xaric edilir (laparosentez, torakosentez). Sidikqovucuların özbaşına qəbulu elektrolit pozuntuları səbəbindən təhlükəlidir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Artan təngnəfəslik, uzana bilməmək, boğulma, köpüklü bəlğəmlə öskürək, döş qəfəsində ağrı və huşun qarışıqlığı zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qarının sürətlə böyüməsi, qarın ağrısı ilə qızdırma, bir ayağın ağrı və qızartı ilə ödemi zamanı təcili həkim müayinəsi lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Ödem
- Assit
- Ürək çatışmazlığı
- Qaraciyər sirrozu
- Nefrotik sindrom
- Plevral effuziya
- Hidrosele
- Ayaqlarda ödem
