Hyperplasia

Hiperplaziya — toxuma və ya orqanda hüceyrələrin sayının artması və bunun nəticəsində həcminin böyüməsidir; fizioloji və ya patoloji ola bilər.

Hiperplaziya hüceyrələrin adi quruluşu saxlanılmaqla onların sayının artması hesabına toxumanın böyüməsidir. O, hüceyrələrin sayının deyil, ölçüsünün artdığı hipertrofiyadan və hüceyrələrin nəzarətsiz bölünüb atipik xüsusiyyətlər qazandığı şişdən məhz bununla fərqlənir. Hiperplaziya yalnız hüceyrələri bölünməyə qabil olan toxumalarda — epiteldə, vəzilərdə, sümük iliyində, limfoid toxumada mümkündür.

Mahiyyəti və növləri

Fizioloji — artmış ehtiyaca normal cavab: hamiləlik və laktasiya zamanı süd vəzilərinin böyüməsi, tsiklin birinci yarısında endometriumun qalınlaşması, rezeksiyadan sonra qaraciyərin regenerasiyası.
Kompensator — məsələn, xroniki hipoksiya zamanı sümük iliyində eritrosit hüceyrələrinin sayının artması.
Patoloji — adətən həddindən artıq hormonal stimulyasiya, xroniki iltihab və ya böyümə amillərinin təsiri ilə yaranır.

Klinik əhəmiyyəti

Hiperplaziyaların əksəriyyəti xoşxassəli və geri dönəndir: stimul aradan qalxdıqdan sonra toxuma normal həcminə qayıdır. Lakin bəzi formalar simptomlar yaratdığı və ya bədxassəli şiş riskinin artdığı fon olduğu üçün əhəmiyyətlidir. Məsələn, endometriumun atipik hiperplaziyası xərçəngönü vəziyyətlərə aiddir, prostat vəzinin xoşxassəli hiperplaziyası isə sidik ifrazını çətinləşdirir, lakin özü xərçəngə çevrilmir. Sadə hiperplaziyanı atipik hiperplaziyadan və ya şişdən yalnız biopsiya ilə alınmış materialın histoloji müayinəsi zamanı ayırmaq mümkündür.

Hansı xəstəliklərlə bağlıdır

Yaşlı kişilərdə prostat vəzinin xoşxassəli hiperplaziyası.
Estrogen artıqlığında endometrium hiperplaziyası — uşaqlıq qanaxmaları ilə təzahür edir.
Qalxanabənzər vəzin düyünlü hiperplaziyası (zob), böyrəküstü və paratiroid vəzilərin hiperplaziyası.
İnfeksiyalar zamanı limfa düyünlərinin və badamcıqların hiperplaziyası.
Mədə selikli qişasının hiperplaziyası, poliplər.

Diaqnostika və müalicə

Qiymətləndirmə üçün ultrasəs müayinəsi, endoskopiya, MRT və histoloji analizlə biopsiya istifadə olunur. Taktika orqandan, atipiyanın və simptomların olub-olmamasından asılıdır: müşahidə, hormonal terapiya, azinvaziv müdaxilələr və ya əməliyyat. Müalicənin zəruriliyini və növünü müvafiq mütəxəssis müəyyən edir. Menstruasiyadan kənar və ya menopauzadan sonra qanlı ifrazat, çətin sidik ifrazı, boyunda və ya digər nahiyələrdə sürətlə böyüyən bərkimə həkimə müraciət üçün səbəbdir.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Onkoloq

Hiperplaziya