Qanda kalsium səviyyəsinin normadan aşağı düşməsi; sinir və əzələlərin oyanıqlığını artırır — keyimədən qıcolmalara və ritm pozuntularına qədər.
Hipokalsiemiya qanda kalsium konsentrasiyasının normadan aşağı olmasıdır (təxminən albuminə görə düzəliş edilmiş ümumi kalsium 2,1–2,15 mmol/l-dən, ionlaşmış kalsium 1,1 mmol/l-dən aşağı; hədlər laboratoriyadan asılıdır). Kalsium çatışmazlığı sinirləri və əzələləri həddindən artıq oyanıq edir. Vəziyyət kəskin, məsələn, boyunda əməliyyatdan sonra, və ya tədricən — uzunmüddətli D vitamini çatışmazlığı zamanı inkişaf edə bilər.
Səbəblər və risk amilləri
- hipoparatireoz, ən çox tireoidektomiyadan və ya paratireoid vəzilərin çıxarılmasından sonra;
- D vitamini çatışmazlığı, sorulmanın pozulması (seliakiya, bağırsaq əməliyyatları);
- xroniki böyrək xəstəliyi;
- paratireoid hormonun ifrazını pozan maqnezium çatışmazlığı;
- kəskin pankreatit, sepsis, kütləvi qan köçürmələri;
- dərmanlar: bisfosfonatlar və denosumab (xüsusən D vitamini çatışmadıqda), bəzi qıcolma əleyhinə preparatlar;
- hiperparatireoza görə əməliyyatdan sonra «ac sümüklər sindromu».
Simptomlar
Ağız ətrafında və barmaqlarda keyimə, sancılma, ağrılı əzələ qıcolmaları, əllərin spazmı («mama əli»). Təhlükəli təzahürlər — səs-küylü nəfəslə qırtlaq spazmı, generalizə qıcolmalar, QT intervalının uzanması və aritmiyalar. Xroniki gedişdə dərinin quruluğu, dırnaqların kövrəkliyi, katarakta, narahatlıq mümkündür.
Diaqnostika
Albumin nəzərə alınmaqla ümumi kalsium və ya ionlaşmış kalsium təyin edilir. Səbəbi aydınlaşdırmaq üçün paratireoid hormon, fosfor, maqnezium, kreatinin, 25(OH) D vitamini yoxlanılır. Elektrokardioqrafiyada QT intervalı qiymətləndirilir. Həkim artmış sinir-əzələ oyanıqlığını üzə çıxaran Xvostek və Trusso əlamətlərini yoxlaya bilər.
Müalicə
Kəskin simptomlu hipokalsiemiya stasionarda EKQ nəzarəti altında kalsium preparatlarının venadaxili yeridilməsi ilə müalicə olunur. Xroniki formada daxilə kalsium, D vitamininin aktiv formaları (kalsitriol, alfakalsidol) təyin edilir, maqnezium və D vitamini bərpa olunur, səbəb müalicə edilir. Dozaları həkim seçir, çünki kalsiumun artıqlığı da zərərlidir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- qıcolmalar, əl və üz əzələlərinin spazmı, xüsusən qalxanabənzər və ya paratireoid vəzilərdə əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə;
- çətin, səs-küylü nəfəs, qıcolma tutması, huşun itirilməsi — təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- ürəyin işində fasilələr, bayılma.
Əlaqəli terminlər
- Hipoparatireoz
- Kalsium
- İonlaşmış kalsium
- Paratireoid hormon
- D vitamini çatışmazlığı
- Maqnezium
- Əzələ qıcolmaları
- Tireoidektomiya
