Xərçəng, düyünlü zob, Qreyvs xəstəliyi və boyun orqanlarının sıxılmasında qalxanabənzər vəzin tam və ya qismən çıxarılması əməliyyatı.
Sinonimlər: Qalxanabənzər vəzin çıxarılması
Tireoidektomiya qalxanabənzər vəzin çıxarılmasıdır. Total tireoidektomiya (bütün vəz çıxarılır), hemitireoidektomiya (bir pay və boyuncuq) və daha nadir variantlar ayırd edilir. Tam çıxarıldıqdan sonra vəz hormon hasil etmir, buna görə insan endokrinoloqun seçdiyi dozada levotiroksinlə ömürlük əvəzedici terapiyaya ehtiyac duyur.
Göstərişlər
- qalxanabənzər vəzi xərçəngi və ya incə iynə biopsiyasının nəticəsinə görə ondan şübhə;
- ölçüsü böyüyən, traxeyanı və ya qida borusunu sıxan, döş sümüyü arxasında yerləşən düyünlü və çoxdüyünlü zob;
- tireostatiklər və radioaktiv yodla müalicə effektsiz və ya mümkün olmadıqda diffuz toksik zob (Qreyvs xəstəliyi);
- toksik adenoma, xərçəng riski yüksək olan bəzi irsi sindromlar.
Hazırlıq
Boynun ultrasəs müayinəsi, tireotrop hormon və tiroid hormonları, kalsium analizləri, lazım olduqda KT. Əməliyyatdan əvvəl LOR-həkimin səs qırışlarını müayinəsi (larinqoskopiya) mütləqdir. Tireotoksikozda tireotoksik krizin qarşısını almaq üçün vəzin funksiyası əvvəlcə dərmanlarla normallaşdırılır.
Necə aparılır
Ümumi narkoz altında boynun ön səthində, adətən təbii dəri qırışında eninə kəsiklə. Cərrah səs üçün cavabdeh olan qayıdan qırtlaq sinirlərini və kalsium səviyyəsini tənzimləyən paratiroid vəzləri ayırıb qoruyur. Bir çox klinikalarda sinirlərin neyromonitorinqi tətbiq edilir. Əməliyyat 1–3 saat çəkir, evə yazılma 1–3 gündən sonra olur. Çıxarılan toxuma histoloji müayinəyə göndərilir.
Mümkün ağırlaşmalar
- ilk günlər boğaz ağrısı və udqunma zamanı ağrı, səsin xırıldaması — adətən keçir;
- qayıdan sinir zədələndikdə səsin davamlı dəyişməsi — nadir hallarda; ikitərəfli zədələnmə tənəffüsün pozulması ilə təhlükəlidir;
- hipoparatireoz və hipokalsiemiya — ağız ətrafında və barmaqlarda gizildəmə, qıcolmalar; daha çox müvəqqətidir;
- boyunda hematoma əmələ gəlməsi ilə qanaxma — ilk sutkanın nadir, lakin təcili ağırlaşması.
Əməliyyatdan sonra tireotrop hormon müntəzəm yoxlanılır, xərçəngdə həmçinin tireoqlobulin və boynun ultrasəs müayinəsi aparılır. Boyunda artan şişkinlik, nəfəs almağın çətinləşməsi, səs-küylü nəfəsalma, həmçinin qıcolmalar olduqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Qalxanabənzər vəz
- Qalxanabənzər vəzi xərçəngi
- Düyünlü zob
- Diffuz toksik zob
- Hipotireoz
- Hipokalsiemiya
- Hipoparatireoz
- Paratireoid hormon
