Demək olar ki, yalnız qadınlarda rast gəlinən piy toxumasının xroniki xəstəliyi: normal əl və pəncələr fonunda ayaqlarda (bəzən qollarda) simmetrik ağrılı piy toplanması.
Lipödem dərialtı piy toxumasının müstəqil xəstəliyidir; çox vaxt adi piylənmə və ya limfödemlə qarışdırılır. Piy simmetrik şəkildə budlarda, baldırlarda, sağrıda, bəzən çiyin və bazuönlərində toplanır, əl və ayaq pəncələri isə nazik qalır — topuqlarda xarakterik «manjet» yaranır. Dəyişmiş piy toxuması ağrılıdır və pəhrizlə çətin azalır.
Səbəblər və risk amilləri
Dəqiq səbəb məlum deyil. Xəstəlik demək olar ki, yalnız qadınlarda rast gəlinir və adətən hormonal dəyişikliklər fonunda — cinsi yetişkənlik, hamiləlik, menopauza dövründə başlayır və ya güclənir. Çox vaxt ailəvi meyillilik izlənir. Piylənmə səbəb deyil, lakin lipödemlə birləşərək onun gedişini ağırlaşdıra bilər.
Simptomlar
- Gövdəyə nisbətən qeyri-mütənasib olaraq ayaqların (daha nadir — qolların) həcminin simmetrik artması.
- Basdıqda ağrı, ağırlıq və gərginlik hissi.
- Asanlıqla göyərmələrin yaranması.
- Əllədikdə düyünlü, «dənəvər» dərialtı toxuma.
- Pəncələr və əllər cəlb olunmur; Stemmer əlaməti mənfidir.
- Gec mərhələlərdə — yerişin pozulması, diz oynaqlarının yüklənməsi, ikincili limfa ödeminin qoşulması (lipolimfödem).
Diaqnostika
Diaqnoz baxış və anamnez əsasında klinik qoyulur — spesifik analizlər yoxdur. Həkim piylənməni, limfödemi, venoz çatışmazlığı, hormonal pozuntuları (məsələn, hipotireoz) istisna edir. Yumşaq toxumaların və venaların USM-i, lazım olduqda limfossintiqrafiya aparılır.
Müalicə
Tam sağalma yoxdur, lakin simptomları xeyli azaltmaq mümkündür. Konservativ müalicəyə yastı toxunuşlu kompression trikotaj, zərbə yükü az olan müntəzəm fiziki fəallıq (üzgüçülük, akvaaerobika, velosiped), ödemdə manual limfodrenaj daxildir. Sağlam çəkinin saxlanması oynaqlara yükü azaldır və irəliləmə riskini aşağı salır, baxmayaraq ki, lipödem toxumasının özü pəhrizə zəif cavab verir. Davamlı simptomlarda ixtisaslaşmış mərkəzlərdə qənaətli liposaksiya aparılır. Psixoloji dəstək də vacibdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Ödemin sürətlə artması, pəncələrin ödemi, dəri dəyişiklikləri, hərarətlə qızartı olduqda həkimə müraciət edin. Baldırda qəfil birtərəfli ağrı və ödem trombozun istisna edilməsini tələb edir; təngnəfəslik və ya döş qəfəsində ağrı olarsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Limfödem
- Abdominal piylənmə
- Liposaksiya
- Kompression terapiya
- Ayaqlarda ödem
- Ödem
- Limfatik sistem
- Kriolipoliz
- Sellülit
