Tor qişanın mərkəzi zonasında (makulada) maye toplanması; mərkəzi görməni zəiflədir və təhrif edir. Diabet, venaların okklüziyası, uveit və əməliyyatların ağırlaşmasıdır.
Sinonimlər: Makulyar ödem
Makula ödemi tor qişanın zədələnmiş damarlarından sızan maye nəticəsində makulanın qalınlaşmasıdır. Makula aydın mərkəzi görməyə cavabdehdir, ona görə kiçik ödem də təsviri bulanıq və təhrif olunmuş edir. Bu müstəqil xəstəlik deyil, başqa xəstəliklərin ağırlaşmasıdır; uzun sürdükdə ödem fotoreseptorları geri dönməz zədələyir, buna görə müalicəyə vaxtında başlamaq vacibdir.
Səbəblər və risk amilləri
- Şəkərli diabet — diabetik makula ödemi, əmək qabiliyyətli yaşda görmə zəifliyinin aparıcı səbəblərindən biri; qlükozaya pis nəzarət, arterial hipertenziya, yüksək xolesterin riski artırır.
- Tor qişanın mərkəzi venasının və ya onun şaxəsinin okklüziyası.
- Yaş formalı yaşa bağlı makula degenerasiyası.
- Uveit və gözün digər iltihabları.
- Göz əməliyyatları, ilk növbədə kataraktanın çıxarılması (əməliyyatdan sonrakı kistoz makula ödemi).
- Bəzi dərmanlar və tor qişanın irsi xəstəlikləri.
Simptomlar
- görmə sahəsinin mərkəzində bulanıqlıq, oxumaqda çətinlik;
- düz xətlərin dalğalı görünməsi, əşyaların formasının təhrifi;
- rənglərin solğunlaşması;
- erkən mərhələdə şikayət olmaya bilər — ödem planlı müayinədə tapılır.
Diaqnostika
Əsas üsul optik koherent tomoqrafiyadır: o, tor qişanın qalınlığını və mayeli kistaları göstərir, müalicəyə nəzarət üçün istifadə olunur. Əlavə olaraq göz dibi müayinəsi, fluoressein angioqrafiya aparılır, görmə kəskinliyi yoxlanılır. Ümumi vəziyyət mütləq qiymətləndirilir: qlikozilləşmiş hemoqlobin, arterial təzyiq, lipidlər.
Müalicə
Diabetik ödemdə və venaların okklüziyasında əsas müalicə OKT nəzarəti altında seriya ilə yeridilən VEGF inhibitorlarının intravitreal inyeksiyalarıdır. Effekt kifayət etmədikdə və ya iltihabi mənşədə qlükokortikoidlər (intravitreal implantlar, damcılar) istifadə olunur. Lazer müalicəsi hazırda əlavə üsul kimi tətbiq edilir. Əməliyyatdan sonrakı ödem adətən iltihab əleyhinə damcılarla müalicə olunur. Eyni zamanda endokrinoloq və terapevtlə birlikdə qlükoza, təzyiq və xolesterin tənzimlənir.
Profilaktika
Diabeti olanlara göz dibi müayinəsi ildə ən azı bir dəfə, artıq retinopatiya aşkar edilibsə, oftalmoloqun təyinatı ilə daha tez-tez lazımdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Mərkəzi görmənin qəfil zəifləməsi, qaranlıq ləkə və ya xətlərin ifadəli təhrifi bir neçə gün ərzində, kəskin görmə itkisi isə həmin gün oftalmoloqa müraciət üçün səbəbdir.
Üst termin: Ödem
Əlaqəli terminlər
- Diabetik makulopatiya
- Diabetik retinopatiya
- Tor qişa damarlarının okklüziyası
- İntravitreal inyeksiya
- Optik koherent tomoqrafiya
- Makula
- Uveit
- Yaşa bağlı makula degenerasiyası
