Saçların başda, saqqalda və ya bədəndə yuvarlaq ocaqlar şəklində töküldüyü, lakin follikulların böyümə qabiliyyətini saxladığı autoimmun xəstəlik.
Sinonimlər: Yuvalı alopesiya, Alopecia areata
Ocaqlı (yuvalı) alopesiyada immun sistem böyümə fazasında olan tük follikullarına hücum edir. Bu zaman follikullar dağılmır, buna görə əksər hallarda saçlar yenidən — öz-özünə və ya müalicə fonunda — çıxa bilər. Xəstəlik istənilən yaşda, o cümlədən uşaqlarda rast gəlinir, gedişi qabaqcadan bilinmir: spontan remissiyalar və təkrar epizodlar mümkündür.
Səbəblər və risk amilləri
- genetik meyillilik, qohumlarda xəstəlik halları;
- digər autoimmun xəstəliklər: autoimmun tireoidit, vitiliqo;
- atopik xəstəliklər — atopik dermatit, bronxial astma;
- güclü emosional stress və ya keçirilmiş infeksiya çox vaxt epizoddan əvvəl olur, lakin birbaşa səbəb deyil.
Simptomlar
Qəfildən iltihabsız və çapıqsız, tamamilə hamar dərili bir və ya bir neçə dairəvi və ya oval ocaq yaranır. Ocağın kənarında «nida işarəsi» formasında qısa qırılmış saçlar görünür. Yüngül gizilti və ya qaşınma ola bilər. Yenidən çıxan saçlar əvvəlcə nazik və açıq rəngli olur. Bəzi xəstələrdə dırnaqlar dəyişir — nöqtəvari çuxurcuqlar, xətlənmə yaranır. Ağır variantlar total alopesiya (başdakı bütün saçlar) və universal alopesiyadır (bütün bədəndə).
Diaqnostika
Diaqnoz adətən baxış və trixoskopiya ilə qoyulur. Göbələk zədələnməsini, sifilisi və trixotillomaniyanı istisna etmək üçün mikroskopiya, qan analizləri, şübhəli hallarda biopsiya lazım ola bilər. Çox vaxt qalxanabənzər vəzinin funksiyası yoxlanılır.
Müalicə
Tək kiçik ocaqlarda müşahidə mümkündür — saçlar çox vaxt bir il ərzində öz-özünə çıxır. Böyüməni sürətləndirmək üçün həkim yerli və ya ocaqdaxili inyeksiya şəklində qlükokortikoidlər təyin edə bilər. Geniş və ağır zədələnmədə sistem immunosupressiv terapiya, o cümlədən JAK inhibitorları tətbiq olunur — yalnız dermatoloqun təyinatı ilə və analizlərin nəzarəti altında. Psixoloji dəstək vacibdir, çünki xəstəlik həyat keyfiyyətinə nəzərəçarpacaq təsir göstərir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Ocaqlar sürətlə böyüyür və ya birləşirsə, qaşlar və kirpiklər tökülürsə, keçəllik uşaqda başlayıbsa, həmçinin ocaqdakı dəri qırmızıdırsa, soyulursa və ya ağrıyırsa, dermatoloqa müraciət edin — bu, ocaqlı alopesiya üçün xarakterik deyil və diaqnozun dəqiqləşdirilməsini tələb edir.
Üst termin: Alopesiya
Əlaqəli terminlər
- Alopesiya
- Androgenetik alopesiya
- Vitiliqo
- Autoimmun tireoidit
- Atopik dermatit
- Qlükokortikoid
- İmmunosupressiv terapiya
