Androgenlərin təsiri ilə irsi səbəbli tədrici saç seyrəlməsi: kişilərdə alın kənarları və təpə, qadınlarda ayırıcı xətt nahiyəsi.
Sinonimlər: Kişi tipli keçəllik
Androgenetik alopesiya saç tökülməsinin ən geniş yayılmış səbəbidir. Müəyyən nahiyələrdəki tük follikulları kişi cinsi hormonunun aktiv forması olan dihidrotestosterona genetik olaraq həssasdır. Onun təsiri ilə böyümə fazası qısalır, follikullar kiçilir, qalın piqmentli saçlar tədricən nazik və qısa tüklərlə əvəz olunur. Proses yavaş, illər boyu gedir. Əksər insanlarda qanda hormonların səviyyəsi normal olur.
Səbəblər və risk amilləri
- hər iki valideyn xətti üzrə irsiyyət;
- yaş: kişilərdə əlamətlər çox vaxt artıq 20–30 yaşlarda görünür, qadınlarda seyrəlmə menopauzadan sonra güclənir;
- qadınlarda hiperandrogeniya, o cümlədən polikistoz yumurtalıq sindromu zamanı;
- anabolik steroidlərin və testosteron preparatlarının qəbulu.
Simptomlar
Kişilərdə gicgah nahiyəsində saç xəttinin geri çəkilməsi, təpədə seyrəlmə, sonradan bu sahələr birləşir. Qadınlarda alın xətti adətən qorunur, saçlar isə başın mərkəzi hissəsində diffuz seyrəlir, ayırıcı xətt genişlənir. Dəri iltihablı olmur, yanlarda və ənsədə saçlar sıx qalır.
Diaqnostika
Diaqnoz xarakterik mənzərəyə və trixoskopiyaya əsasən qoyulur: müxtəlif qalınlıqda saçlar görünür. Nizamsız tsikli, aknesi, üzdə və bədəndə artıq tüklənməsi olan qadınlara hormonal analizlər (testosteron, cinsi hormonları bağlayan qlobulin və s.) təyin edilir. Dəmir çatışmazlığı və qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri tökülməni gücləndirə bildiyi üçün ferritin və TSH da yoxlanılır.
Müalicə
Müalicə irəliləməni dayandırmağa və sıxlığı qismən bərpa etməyə imkan verir, lakin yalnız davam etdiyi müddətdə təsir göstərir. Həkimin seçdiyi əsas variantlar:
- yerli minoksidil — kişi və qadınlar üçün;
- 5-alfa-reduktaza inhibitorları (məsələn, finasterid) — kişilər üçün;
- hiperandrogeniyası olan qadınlarda antiandrogen terapiya (hamiləlikdə əks-göstərişlidir);
- sabit mənzərədə öz saçlarının köçürülməsi.
Effekt 6 aydan tez qiymətləndirilmir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Saçlar sürətlə və çox tökülürsə, hamar və ya iltihablı dərili ocaqlar yaranıbsa, qadında eyni zamanda səs kobudlaşıbsa, bədəndə tüklənmə kəskin artıbsa və ya tsikl pozulubsa, digər səbəbləri, o cümlədən hormonal aktiv şişləri istisna etmək üçün həkim məsləhəti lazımdır.
Üst termin: Alopesiya
Əlaqəli terminlər
- Alopesiya
- Ocaqlı alopesiya
- Hiperandrogeniya
- Polikistoz yumurtalıq sindromu
- Testosteron
- Hirsutizm
- Ferritin
