Perikard boşluğunda — ürək kisəsinin təbəqələri arasında artıq mayenin toplanması. Sürətlə yığıldıqda ürəyi sıxa bilər.
Sinonimlər: Hidroperikard, Perikard boşluğunda maye
Perikardial effuziya (hidroperikard) — perikard boşluğunda normal az miqdardan artıq mayenin toplanmasıdır. Effuziya kiçik olub şikayət yaratmaya, ya da sürətlə artaraq ürək tamponadasına səbəb ola bilər. Təhlükə təkcə həcmdən deyil, həm də mayenin toplanma sürətindən asılıdır.
Səbəblər və risk amilləri
- perikardit — virus, bakterial, vərəm mənşəli;
- şişlər və onların metastazları, döş qəfəsi nahiyəsinə şüa terapiyası;
- hipotireoz, ağır böyrək çatışmazlığında uremiya;
- autoimmun xəstəliklər (sistem qırmızı qurdeşənəyi, revmatoid artrit);
- ürək əməliyyatları, miokard infarktı, döş qəfəsi travması, ürəkdaxili müdaxilələrin ağırlaşmaları;
- ürək çatışmazlığı, bəzi dərmanlar;
- bəzi hallarda səbəb aydınlaşdırılmır.
Simptomlar
Kiçik effuziya çox vaxt hiss olunmur. Böyük həcmdə təngnəfəslik, döş qəfəsində ağırlıq, zəiflik, yüklənməyə dözümün azalması, bəzən qonşu orqanların sıxılması səbəbindən öskürək, səsin xırıltılı olması, udqunmanın çətinləşməsi yaranır. Perikardit olduqda — döş ağrısı, qızdırma. Tamponada əlamətləri: artan təngnəfəslik, tez nəbz, təzyiqin düşməsi, boyun venalarının şişməsi, soyuq tər, huşun qarışması.
Diaqnostika
Əsas üsul exokardioqrafiyadır: o, mayenin həcmini və ürəyin sıxılma əlamətlərini göstərir. Əlavə olaraq EKQ, döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası, KT və ya MRT, iltihab, qalxanabənzər vəzi və böyrək funksiyası analizləri aparılır. İnfeksiya və ya şiş şübhəsi olduqda, həmçinin tamponadada mayenin müayinəsi ilə perikard punksiyası edilir.
Müalicə
Taktika səbəbdən və həcmdən asılıdır. Kiçik simptomsuz effuziya nəzarət exokardioqrafiyası ilə izlənilir. Perikarditdə iltihab əleyhinə müalicə, hipotireozda hormon terapiyası təyin edilir. Tamponada və ya böyük, artan effuziya zamanı maye punksiya ilə çıxarılır (perikardiosentez); residivlərdə perikardda cərrahi «pəncərə» yaradıla bilər. Dərmanları və müdaxilələri həkim təyin edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sürətlə artan təngnəfəslik, uzana bilməmək, kəskin zəiflik, başgicəllənmə və ya huşunu itirmə, tez nəbz və soyuq tər olduqda, xüsusən əvvəllər effuziya aşkarlanıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
