Perikard boşluğunda toplanan maye və ya qanın ürəyi sıxması nəticəsində ürəyin normal dolub qan vura bilmədiyi, həyat üçün təhlükəli vəziyyət.
Sinonimlər: Perikard tamponadası
Ürək tamponadası təcili vəziyyətdir: ürəyi əhatə edən kisədə (perikardda) sürətlə və ya böyük həcmdə maye, qan və ya irin toplanır. Perikard daxilində təzyiq artır, ürək kameraları sıxılır və qanla dola bilmir. Nəticədə ürəyin atım həcmi və arterial təzyiq kəskin düşür. Vaxtında yardım göstərilməzsə, tamponada ürəyin dayanmasına səbəb ola bilər.
Səbəblər və risk amilləri
- perikardit (virus, bakterial, vərəm mənşəli, autoimmun);
- perikardı zədələyən onkoloji xəstəliklər;
- döş qəfəsinin travması, o cümlədən deşici yaralar;
- miokard infarktından sonra ürək divarının cırılması, aortanın laylanması;
- ürək əməliyyatlarının, kateter müdaxilələrinin, elektrokardiostimulyator qoyulmasının ağırlaşmaları;
- ağır böyrək çatışmazlığı (uremik perikardit), antikoaqulyant qəbulu.
Mayenin toplanma sürəti həlledicidir: sürətli qansızmada az miqdar qan belə tamponadaya səbəb ola bilər, yavaş toplanan effuziyada isə perikard genişlənməyə vaxt tapır.
Simptomlar
- artan təngnəfəslik, uzana bilməmək;
- döş qəfəsində sıxılma hissi və ya ağrı;
- ürəkdöyünmə, halsızlıq, soyuq tər;
- boyun venalarının qabarması, dərinin avazıması və ya sianoz;
- başgicəllənmə, huşun qarışıqlığı, huşunu itirmə.
Həkimlər klassik Bek triadasını fərqləndirirlər: aşağı təzyiq, boyun venalarının qabarması və boğuq ürək tonları. Paradoksal nəbz — nəfəs alarkən təzyiqin nəzərəçarpacaq düşməsi xarakterikdir.
Diaqnostika
Əsas üsul exokardioqrafiyadır: o, mayeni və ürək kameralarının sıxılmasını göstərir. EKQ-də aşağı voltaj və komplekslərin amplitudasının vurğudan vurğuya dəyişməsi görünə bilər. Rentgen, KT və analizlər səbəbi aydınlaşdırmağa kömək edir.
Müalicə
Əsas müalicə mayenin təcili çıxarılmasıdır: perikardiosentez (USM nəzarəti altında perikardın iynə ilə punksiyası) və ya cərrahi drenaj. Travma, ürək divarının cırılması və ya aortanın laylanması zamanı təcili əməliyyat lazımdır. Venadaxili məhlullar yalnız müvəqqəti tədbirdir. Sonra səbəb müalicə olunur: perikarditdə iltihab əleyhinə dərmanlar, şiş əleyhinə terapiya və s. — həkimin təyinatı ilə.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Döş travmasından, ürək əməliyyatından sonra və ya perikardit fonunda artan təngnəfəslik, kəskin halsızlıq, təzyiqin düşməsi, boyun venalarının qabarması, huşun qarışıqlığı və ya huşunu itirmə yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Perikardial effuziya
- Perikardit
- Perikard
- Kardiogen şok
- Aortanın laylanması
- Exokardioqrafiya
- Təngnəfəslik
- Miokard infarktı
