Pozitron-emissiya tomoqrafiyası

Pozitron-emissiya tomoqrafiyası (PET) nüvə təbabəti üsullarına aiddir. Orqanizmə radiofarmpreparat — pozitron buraxan qısaömürlü izotopla nişanlanmış bioloji fəal maddə (qlükoza, amin turşusu, reseptor liqandı) yeridilir. Tomoqrafın detektorları şüalanmanı qeydə alır, kompüter isə preparatın paylanma xəritəsini qurur. Quruluşu göstərən KT və MRT-dən fərqli olaraq, PET funksiyanı göstərir: hüceyrələrin harada qlükozanı artıq dərəcədə istifadə etdiyini, harada qan təchizatının azaldığını, harada patoloji zülalların toplandığını. Bu gün PET demək olar ki, həmişə KT (PET-KT) və ya MRT (PET-MRT) ilə birlikdə aparılır.

Göstərişlər

• onkologiya — əsas sahə: şişin yayılma dərəcəsinin təyini, metastazların axtarışı, müalicənin effektivliyinin qiymətləndirilməsi, residivin aşkarlanması;
• nevrologiya — demensiyaların (Alsheymer xəstəliyi və digər formalar) differensial diaqnostikası, əməliyyatdan əvvəl epileptogen ocağın axtarışı;
• kardiologiya — miokardın canlılığının və perfuziyanın qiymətləndirilməsi, sarkoidoz və infeksion endokarditin diaqnostikası;
• iltihabi xəstəliklər və mənşəyi aydın olmayan qızdırma.

Əks-göstərişlər

Hamiləlik, pasiyentin hərəkətsiz uzana bilmədiyi ağır vəziyyət. Şəkərli diabetdə qlükozaya nəzarət zəruridir, çünki onun yüksək səviyyəsi FDQ-PET nəticələrini təhrif edir. Əmizdirən analara qidalandırmada fasilə ilə bağlı ayrıca tövsiyələr verilir.

Hazırlıq

Preparatdan asılıdır. Ən geniş yayılmış FDQ üçün 4–6 saat aclıq, bir gün əvvəl şirin içkilərdən və intensiv yüklənmədən imtina lazımdır. Ürək və beyin PET-i üçün başqa qaydalar ola bilər, məsələn, kofeindən imtina. Qəbul etdiyiniz bütün dərmanlar barədə həkimə deyin; heç birini özbaşına dayandırmayın.

Necə aparılır

Preparat venadaxili vurulur, sonra maddə paylanana qədər (adətən təxminən bir saat) pasiyent sakit otaqda istirahət edir. Daha sonra 15–40 dəqiqə uzanmış vəziyyətdə skanlama aparılır. Prosedur ağrısızdır.

Mümkün ağırlaşmalar

İzotoplar tez parçalanır: aktivlik bir neçə saat ərzində azalır. Çox maye içmək və tez-tez sidiyə getmək tövsiyə olunur. İltihab, infeksiya, yaxın vaxtlarda keçirilmiş əməliyyatlardan sonra yalançı müsbət nəticələr mümkündür, ona görə PET nəticəsi həmişə digər məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilir, şübhə olduqda biopsiya ilə təsdiqlənir.