Qastropatiya

Qastropatiya mədənin selikli qişasında epitel və damarların zədələnməsinin üstünlük təşkil etdiyi, iltihabi reaksiyanın isə zəif olduğu və ya olmadığı dəyişikliklərin ümumi adıdır. Bununla o, əsas prosesin məhz iltihab olduğu qastritdən fərqlənir. Fərqi biopsiyanın nəticələrinə əsasən patomorfoloq müəyyən edir. Gündəlik həyatda və endoskopiya rəylərində terminlər tez-tez qarışdırılır.

Səbəblər və risk amilləri

• QSİP-qastropatiya — qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar və aspirin qəbulu zamanı zədələnmə; risk yaşlılarda, keçmişdə xora olduqda, antikoaqulyant və ya qlükokortikoidlərlə eyni vaxtda qəbulda yüksəkdir;
• kimyəvi (reflüks) qastropatiya — ödün geri atılmasından, tez-tez mədə əməliyyatlarından və öd kisəsinin çıxarılmasından sonra;
• portal hipertenziv qastropatiya — qaraciyər sirrozunda mədə damarlarında qan durğunluğu;
• alkoqol və stress mənşəli — ağır xəstəliklər, yanıqlar, travmalar zamanı;
• nadir formalar — hipertrofik qastropatiya (Menetriye xəstəliyi).

Simptomlar

Çox vaxt simptomsuz keçir. Epiqastriyada narahatlıq və ağrı, ürəkbulanma, iştahanın azalması ola bilər. Təhlükə ondadır ki, ilk təzahür qanaxma ola bilər — aşkar (qara nəcis, qan qusma) və ya dəmir defisitli anemiyaya səbəb olan gizli.

Diaqnostika

Əsas üsul biopsiya ilə qastroskopiyadır. Həkim pasiyentin hansı dərmanları qəbul etdiyini aydınlaşdırır, qaraciyərin funksiyasını və portal hipertenziya əlamətlərini qiymətləndirir, Helicobacter pylori və anemiyanın olmasını yoxlayır.

Müalicə

Əsas addım səbəbin aradan qaldırılmasıdır: iltihabəleyhinə preparatların dayandırılması və ya dəyişdirilməsi (həkimin təyin etdiyi antiaqreqantları özbaşına dayandırmayın), spirtli içkidən imtina. Selikli qişanın sağalması və QSİP-in uzunmüddətli qəbulu zamanı qorunma üçün proton pompası inhibitorları istifadə olunur. Portal qastropatiyada qapı venasında təzyiqi azaldan vasitələr, məsələn qeyri-selektiv beta-blokatorlar təyin edilir və qaraciyər xəstəliyi müalicə olunur; qanayan sahələr endoskopik koaqulyasiya edilir. Preparatların seçimi həkimə aiddir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qan və ya «qəhvə çöküntüsü» qusma, qara duru nəcis, kəskin zəiflik, solğunluq, başgicəllənmə, huşunu itirmə yaranıbsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qaraciyər sirrozu olanların və antikoaqulyant qəbul edənlərin ləngiməməsi xüsusilə vacibdir.