Streptokokkun törətdiyi, kəskin sərhədli parlaq qırmızı ödemli sahə və yüksək qızdırma ilə gedən dərinin kəskin infeksion iltihabı.
Sinonimlər: Erizipela
Qızılyel (erizipela) dərinin səthi qatlarının və limfa damarlarının bakterial infeksiyasıdır. Ən çox baldırda, daha az üzdə, qolda və ya gövdədə yaranır. Xəstəlik kəskin başlayır, antibiotiklərlə yaxşı müalicə olunur, lakin eyni yerdə təkrarlanmağa meyllidir və bu, tədricən limfa axınını pozur.
Səbəblər və risk amilləri
Törədici beta-hemolitik streptokokdur, daha çox A qrupu. O, xırda zədələrdən daxil olur: daban çatları, cızıqlar, həşərat dişləmələri, bişmələr, ayaq göbələyi zamanı barmaqarası çatlar. Limfostaz və xroniki venoz çatışmazlıq, piylənmə, şəkərli diabet, trofik xoralar, limfa düyünlərinin çıxarıldığı əməliyyatlar və əvvəlki qızılyel epizodları riski artırır.
Simptomlar
- qəfil üşütmə, 38–40 °C qızdırma, zəiflik, bəzən ürəkbulanma — çox vaxt dəri dəyişikliklərindən bir neçə saat əvvəl;
- kəskin, qeyri-bərabər kənarlı («alov dilləri») parlaq qırmızı ləkə, toxunduqda isti və ağrılı;
- ödem, parlaq gərilmiş dəri;
- bulloz formada — qabarcıqlar, hemorragik formada — ocaqda qansızmalar;
- yaxın limfa düyünlərinin böyüməsi və ağrılı olması.
Diaqnostika
Diaqnoz müayinə zamanı qoyulur. Ümumi qan analizində adətən leykositlər, EÇS və C-reaktiv zülal yüksəlir. Həkim dərin venaların trombozunu, fleqmonanı, kontakt dermatiti istisna edir; şübhə olduqda yumşaq toxumaların və venaların USM-i aparılır.
Müalicə
Əsas müalicə antibiotiklərdir, adətən penisilin sırasından; kursu həkim müəyyən edir. Yüngül formalar ambulator, ağır, bulloz-hemorragik formalar və üzün qızılyeli stasionarda müalicə olunur. Zədələnmiş ətrafa hündür vəziyyət verilir. Ocağa məlhəm və isidici kompres qoyulmur. Tez-tez residivlərdə uzunmüddətli antibiotik profilaktikası təyin edilir.
Profilaktika
Ayaq göbələyinin müalicəsi, dəriyə və çatlara qulluq, limfostaz və varikoz zamanı kompression corablar, qan şəkərinə və bədən çəkisinə nəzarət.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- qızartı saatlar ərzində sürətlə yayılır, ağrı dərinin görünüşündən daha güclüdür, tünd sahələr və ya qanlı qabarcıqlar yaranır;
- huşun qarışması, tez-tez tənəffüs, təzyiqin düşməsi — təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- üzdə, xüsusilə göz ətrafında qızılyel;
- müalicənin 48–72 saatından sonra yaxşılaşma yoxdur.
Üst termin: Streptokok infeksiyası
Əlaqəli terminlər
- Streptokok infeksiyası
- Antibakterial terapiya
- Qızdırma
- Ödem
- Şəkərli diabet
- Trofik xora
- Sepsis
- Yara infeksiyası
