Boşluqlu orqanın — bağırsağın, öd və ya sidik yollarının spazmı və ya gərilməsi zamanı yaranan tutmaşəkilli, dalğavari ağrı.
Sinonimlər: Kolika
Sancı xəstəlik deyil, ağrının xarakteridir: kəskin, dalğavari, gah güclənən, gah zəifləyən. O, boşluqlu orqanın saya əzələləri maneəyə (daş, spazm, daralma) qarşı yığıldıqda və ya orqan həddindən artıq gərildikdə yaranır. Tutma zamanı insan rahat vəziyyət tapa bilmir, narahat hərəkət edir — sancını qarın pərdəsinin iltihabı zamanı olan ağrıdan fərqləndirən budur, çünki həmin halda xəstə tərpənmədən uzanır.
Mümkün səbəblər
- Bağırsaq sancısı — qazlar, qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, bağırsaq infeksiyaları, bağırsaq keçməməzliyi; körpələrdə həyatın ilk aylarının funksional sancıları.
- Öd (biliar) kolikası — öd kisəsində və ya axarında daş; sağ qabırğaaltı nahiyədə, çox vaxt yağlı yeməkdən sonra ağrı, sağ kürək sümüyünə yayıla bilər.
- Böyrək sancısı — sidik axarında daş; bel nahiyəsində ağrı, qasığa və buda yayılır.
- Daha nadir — appendisitin erkən mərhələsi, qurğuşun zəhərlənməsi, porfiriya.
Nə müşayiət edir
Ürəkbulanma və qusma, qarın köpü, nəcis və qazların ləngiməsi (keçməməzlik zamanı), sarılıq və sidiyin tündləşməsi (öd axarı tutulduqda), sidikdə qan və tez-tez çağırış (böyrək sancısında), iltihab qoşulduqda hərarətin yüksəlməsi.
Diaqnostika
Həkim ağrının yerini və yeməklə əlaqəsini dəqiqləşdirir, qarını müayinə edir. Əsas üsul qarın boşluğu orqanlarının və böyrəklərin ultrasəs müayinəsidir; lazım gəldikdə ümumi qan və sidik analizi, biokimya (bilirubin, qaraciyər fermentləri, amilaza), kompüter tomoqrafiya aparılır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Təcili tibbi yardım (103) çağırın, əgər:
- ağrı bir neçə saatdan çox keçmir və ya daimi olur;
- hərarət qalxıb, titrətmə və ya sarılıq yaranıb;
- nəcis və qaz xaric olmur, qarın köpüb, qusma təkrarlanır;
- qarın gərginləşib, «taxta kimi» bərk olub;
- sancı hamilə qadında, yaşlı insanda və ya süstləşmiş, yeməkdən imtina edən uşaqda yaranıb.
Müayinəyə qədər həkim məsləhəti olmadan ağrıkəsici qəbul etməyin — onlar kəskin cərrahi xəstəliyin əlamətlərini gizlədə bilər.
Əlaqəli terminlər
- Bağırsaq sancısı
- Biliar kolika
- Sidik daşı xəstəliyi
- Öd daşı xəstəliyi
- Bağırsaq keçməməzliyi
- Appendisit
- Qarın ağrısı
- Peritonit
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Öd kisəsi xəstəlikləri
Xəstənin öd sancıları ilə bağlı həkimə ilk müraciəti hələ onda kəskin prosesin olması demək deyil. Diqqətli müayinə zamanı…
İstiqamət: Qastroenterologiya
