Urolithiasis MKB-10: N20

Böyrəklərdə və sidik yollarında sidikdəki duzlardan daşların (konkrementlərin) əmələ gəldiyi xroniki xəstəlik.

Sinonimlər: Urolitiaz, Nefrolitiaz, Böyrəkdə daş

Sidik daşı xəstəliyi (urolitiaz) ən çox rast gəlinən uroloji xəstəliklərdən biridir. Daşlar böyrəkdə formalaşır, uzun müddət narahatlıq verməyə bilər, lakin sidik axarına keçdikdə böyrək sancısı yaradır. Profilaktika olmadıqda xəstəlik tez-tez təkrarlanır.

Səbəblər və risk amilləri

az maye qəbulu, isti iqlim, çox tərləmə ilə bağlı iş;
qidada duzun və heyvan zülalının çoxluğu, piylənmə, 2-ci tip şəkərli diabet;
mübadilə pozğunluqları: hiperurikemiya və podaqra, hiperparatireoz, kalsium və ya oksalatların artıq xaric olunması;
sidik yollarının xroniki infeksiyaları (struvit daşları), quruluş anomaliyaları və sidik axınının pozulması;
irsi meyillilik.

Ən çox kalsium-oksalat daşları, daha az urat, struvit və sistin daşları rast gəlinir.

Simptomlar

Böyrəkdəki daşlar çox vaxt təsadüfən aşkarlanır. Sidik axarı tutulduqda beldə və ya böyürdə qasığa və cinsiyyət orqanlarına yayılan kəskin tutmaşəkilli ağrı, ürəkbulanma, qusma, tez-tez sidik ehtiyacı, sidikdə qan olur. Qum və ya kiçik daşların çıxması mümkündür.

Diaqnostika

Ümumi sidik analizi, qanda kreatinin və sidik turşusu, böyrəklərin ultrasəs müayinəsi təyin edilir. Ən dəqiq üsul kontrastsız aşağı dozalı kompüter tomoqrafiyadır. Daş çıxdıqdan sonra onun kimyəvi analizi, təkrar hallarda isə sutkalıq sidik analizi vacibdir.

Müalicə

Kiçik daşlar (adətən 5–6 mm-ə qədər) çox vaxt öz-özünə çıxır; həkim ağrıkəsicilər və keçidi asanlaşdırmaq üçün alfa-adrenoblokatorlar təyin edə bilər. Urat daşlarını bəzən dərmanla həll etmək mümkündür. Böyük və ya çıxmayan daşlar çıxarılır: distant zərbə-dalğa litotripsiyası, kontakt litotripsiya ilə ureteroskopiya, perkutan nefrolitotomiya. Müalicə taktikasını uroloq müəyyən edir.

Profilaktika

Kifayət qədər maye (hədəf — sutkada ən azı 2–2,5 litr sidik), duzun məhdudlaşdırılması, heyvan zülalının mülayim qəbulu, çəkinin normallaşdırılması. Pəhriz daşın tərkibinə uyğun seçilir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Sancı 38 °C-dən yuxarı qızdırma və titrəmə ilə müşayiət olunarsa, sidik ifrazı dayanarsa, ağrı ağrıkəsicilərlə keçməzsə, tək böyrəkdə və ya hamiləlik zamanı daşdan şübhələnilərsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın və ya dərhal xəstəxanaya müraciət edin.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Bu mövzuda məqalələr

Sidik ifrazı zamanı ağrılar

Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…

İstiqamət: Urologiya

Sidik daşı xəstəliyi