Qalxanabənzər vəzin ən aktiv hormonunun zülallarla bağlanmamış fraksiyası; analiz əsasən tireotoksikozun diaqnostikası və nəzarəti üçün istifadə olunur.
Sinonimlər: FT3, Sərbəst T3
Triyodtironin (T3) tireoid hormonlarının ən aktiv formasıdır. Onun yalnız kiçik hissəsi birbaşa qalxanabənzər vəz tərəfindən ifraz olunur, əsas miqdarı isə qaraciyərdə, böyrəklərdə, əzələlərdə və digər toxumalarda tiroksindən (T4) əmələ gəlir. Məhz T3 hüceyrə reseptorlarına birləşir və maddələr mübadiləsini, ürək vurğularının tezliyini, istilik hasilatını tənzimləyir. Sərbəst T3 hormonun qan zülalları ilə bağlanmamış və toxumalar üçün əlçatan hissəsidir.
Nə üçün təyin edilir
- TSH aşağı, sərbəst T4 isə normal olduqda — T3-tireotoksikozu aşkarlamaq üçün (toksik düyünlü zobda və Qreyvs xəstəliyinin başlanğıcında olur);
- tireotoksikozun ağırlığını qiymətləndirmək və tireostatiklərlə müalicəyə nəzarət üçün;
- tireoid hormon preparatlarının artıq qəbulundan şübhələnildikdə;
- qalxanabənzər vəz hormonlarına həssaslığın nadir pozğunluqlarında.
Hipotireozun diaqnostikası üçün analiz az informativdir: T4-ün güclənmiş çevrilməsi hesabına T3 uzun müddət normal qalır, buna görə burada TSH və sərbəst T4 əsas götürülür.
Hazırlıq
Qan səhər, acqarına, sakit vəziyyətdə verilir. Bir gün əvvəl intensiv yüklərdən çəkinin. Tireoid hormon preparatları qəbul edirsinizsə, onları analizdən əvvəl içib-içməməyi həkimdən soruşun. Biotin, amiodaron, qlükokortikoid və beta-blokator qəbulu barədə məlumat verin.
Normalar
Böyüklərdə təxminən 2,6–5,7 pmol/l. İstinad dəyərləri laboratoriyalarda fərqlənir, metoddan, yaşdan (uşaqlarda daha yüksəkdir) və hamiləlikdən asılıdır.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Artma: Qreyvs xəstəliyi, toksik adenoma və çoxdüyünlü toksik zob, tireoiditin tireotoksik fazası, T3 preparatlarının və ya artıq dozada levotiroksinin qəbulu.
Azalma: ağır hipotireoz, həmçinin “aşağı T3” sindromu — ağır xəstəliklər, aclıq, əməliyyatlardan sonra və bəzi dərmanların qəbulunda adaptiv reaksiya. Sonuncu halda qalxanabənzər vəz sağlamdır və hormon təyin etməyə ehtiyac yoxdur.
Nəticə yalnız TSH və sərbəst T4 ilə birlikdə şərh olunur.
Əlaqəli terminlər
- Sərbəst tiroksin
- Tireotrop hormon
- Hipertireoz
- Tireotoksikoz
- Diffuz toksik zob
- Toksik zob
- Hipotireoz
- Eutireoz
