Qalxanabənzər vəzin yüngül çatışmazlığı: TSH yüksəlir, sərbəst T4 isə hələ normada qalır. Analizlərlə aşkarlanır, çox vaxt simptomsuzdur.
Subklinik hipotireoz qalxanabənzər vəz funksiyasının azalmasının erkən, kompensasiya olunmuş mərhələsidir. Hipofiz vəzi “stimullaşdırmaq” üçün daha çox tireotrop hormon (TSH) ifraz edir və bunun sayəsində sərbəst tiroksinin (T4) səviyyəsi hələlik normada saxlanılır. Bu, xüsusilə qadınlarda və yaşlılarda ən çox rast gəlinən endokrin kənarlaşmalardan biridir.
Səbəblər və risk amilləri
- autoimmun tireoidit (Haşimoto) — əsas səbəb, çox vaxt TPO-ya qarşı anticisimlər yüksək olur;
- qalxanabənzər vəz əməliyyatları, radioaktiv yodla müalicə, boyun nahiyəsinin şüalanması;
- amiodaron, litium preparatları, bəzi şişəleyhinə dərmanların qəbulu;
- ağır yod çatışmazlığı;
- yarımkəskin və ya doğuşdan sonrakı tireoiditdən sonra bərpa fazası — TSH müvəqqəti yüksələ bilər.
Simptomlar
Şikayət ümumiyyətlə olmaya bilər. Bəzi insanlarda yorğunluq, üşümə, dərinin quruluğu, qəbizlik, çəkinin bir qədər artması, əhvalın düşkünlüyü müşahidə olunur. Bu əlamətlər spesifik deyil, ona görə onları vəzlə həkim əlaqələndirməlidir. Uzun müddət yüksək qalan TSH xolesterinin artması ilə əlaqəlidir.
Diaqnostika
TSH-ın bir dəfə yüksəlməsi kifayət deyil: analiz 2–3 aydan sonra sərbəst T4 ilə birlikdə təkrarlanır. Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər yoxlanılır — onların olması aşkar hipotireoza keçid ehtimalını artırır. Ultrasəs müayinəsi vəzin quruluşunu dəqiqləşdirir.
Müalicə
Taktikanı endokrinoloq seçir. Levotiroksinlə əvəzedici terapiya adətən TSH 10 mU/l və daha yüksək olduqda, həmçinin hamiləlik planlaşdırılarkən və hamiləlik dövründə tövsiyə edilir, çünki bu zaman hədəf TSH göstəriciləri daha aşağıdır. TSH 10 mU/l-ə qədər olduqda qərar fərdidir: yaş, simptomlar, anticisimlər, ürək-damar riski nəzərə alınır. TSH-ı bir qədər yüksək olan yaşlılar üçün çox vaxt müşahidə kifayətdir. Analizlərə adətən 6–12 ayda bir nəzarət edilir.
Profilaktika
Yod çatışmazlığı olan bölgələrdə yodlaşdırılmış duzdan istifadə; risk qrupundan olan qadınlarda hamiləlikdən əvvəl TSH-ın yoxlanılması.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- TSH yüksək olduğu məlumdursa və hamiləlik baş veribsə və ya planlaşdırılırsa — gecikmədən endokrinoloqa müraciət edin;
- artan zəiflik, ödemlər, ləngimə, nəbzin yavaşıması;
- boynun sürətlə böyüməsi, udma və ya nəfəsalmanın çətinləşməsi.
Üst termin: Hipotireoz
Əlaqəli terminlər
- Hipotireoz
- Tireotrop hormon
- Sərbəst tiroksin
- Autoimmun tireoidit
- Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər
- Hamiləlik
- Dislipidemiya
- Eutireoz
